5442 لُقمانُ عليه السلام - لابنهِ وهُو يَعِظُهُ - : يا بُنَيَّ ، كُنْ ذا قَلبَينِ : قَلبٌ تَخافُ باللَّهِ « 1 » خَوفاً لا يُخالِطُهُ تَفْريطٌ ، وقَلبٌ تَرجو بهِ اللَّهَ رَجاءً لا يُخالِطُهُ تَغْريرٌ . « 2 »
( انظر ) العُجب : باب 2484 .
1148 : عَلاماتُ الخائِفِ
الكتاب :
« وَأَمَّا مَنْ خافَ مَقامَ رَبِّهِ وَنَهَى النَّفْسَ عَنِ الْهَوى * فَإِنَّ الْجَنَّةَ هِيَ الْمَأْوى » .
« 3 »
الحديث :
5443 الإمامُ عليٌّ عليه السلام : مَن رَجا شَيئاً طَلَبهُ ، ومَن خافَ شَيئاً هَربَ مِنهُ ، ما أدْري ما خَوفُ رجُلٍ عَرضَتْ لَهُ شَهْوَةٌ فلَم يَدَعْها لِما خافَ مِنهُ ! وما أدْري ما رَجاءُ رجُلٍ نَزلَ بهِ بَلاءٌ فلَم يَصبِرْ علَيهِ لِما يَرْجو ! « 4 »
5444 . عنه عليه السلام : كُلُّ خَوفٍ مُحَقَّقٌ إلّاخَوفَ اللَّهِ فإنّهُ مَعلولٌ . . . إنْ هُو خافَ عَبداً مِن عَبيدِهِ أعْطاهُ مِن خَوفِهِ ما لا يُعْطي رَبَّهُ ، فجَعلَ
شرح
5442 . لقمان عليه السلام - در اندرز به فرزندش - فرمود :
فرزندم ! داراى دو دل باش : با يك دل از خدا بترس ، ترسى كه در آن تفريط راه نيابد وبا دلى ديگر به خدا اميدوار باش ، اميدى كه تو را غرّه نسازد .
1148 : نشانههاى خداترس
قرآن : « اما هركس كه از مقام پروردگارش ترسان باشد ونفس را از هوى باز دارد قطعاً بهشت جايگاه اوست » . حديث : 5443 . امام علي عليه السلام : كسى كه به چيزى اميدوار باشد ، در طلب آن بر مىآيد وآن كه از چيزى بترسد ، از آن مىگريزد . من نمىدانم ترس وبيمِ آن كسى كه با خواهشى نفساني رو به رو شود ، اما آن را ، به سبب آنچه از آن مىترسد ( عذاب وكيفر الهى ) ، رها نمىكند ، چه معنا دارد ؟ ! ونمىدانم اميدوارى كسى كه به سختى ومصيبتى گرفتار مىشود ، اما اميدش [ به اجر وثواب الهى ] أو را به شكيبايى در برابر آن وانمىدارد ، چه مفهومي دارد ؟ ! 5444 . امام علي عليه السلام : هر ترسى حقيقي است ، جز ترس از خدا كه بيمار است « 1 » . . . اگر كسى از بندهاى از بندگان خدا بترسد ، از روى ترس ، به( 1 ) . مراد حضرت اين است كه : وقتي فردى از كسى بترسد ، ترس أو حقيقي است زيرا آثارش در اعمال وچهرهء آن ترسنده آشكار مىشود . اما كساني كه مدّعى خداترسى هستند ، ترسشان حقيقت ندارد ، بلكه بيمار وآفت زده است ؛ زيرا اگر واقعاً از خدا مىترسيدند نشانههاى آن در وجود ورفتارشان آشكار مىشد - م .هامش
( 1 ) . هكذا في المصدر والظاهر : « به اللَّه » .
( 2 ) . تنبيه الخواطر : 1 / 50 .
( 3 ) . النازعات : 40 و 41 .
( 4 ) . بحار الأنوار : 78 / 51 / 82 .