« وفرّقها أجناسا مختلفا في الحدود والاقدار » ( پس از تركيبات وهمجوش ساختن آنها ) أنواع مختلف ( وبسيار گوناگون ) أجناس آنها را در دستهها وگروهاى مختلف ( نوع به نوع ) تقسيمبندى كرد . يعنى گروهى را در مقادير معين در حدود مرزهاى خود قرار مىداد . مانند ذرّات بنيادى از قبيل گروههاى ليپتونىها وگروه هادرونها ويا مانند دستههاى ذرّات پوزيترونها ، الكترونها ، ونوترينوها وگروه اجزايى ذرات موئونهاى مثبت وموئونهاى منفى وگروه اجزاء ذرات لپتونى وگروه باريونها وذرّات هيپرونها وغيره وهمچنين ذرات خنثىكننده به نام پاد ذره ، پادمائونها ، پادپوزيترونها وپادموئونها وغيره كه با برخوردشان خواص ذرات را تغيير مىدادند .
« والغرائز والهيئات » پس هر كدام از اين گروهها را در اشكال گوناگون خود كه خاصيتهاى ويژهاى را دارند به مقدار انبوهى بيافريد وفضا را پر كرد .
باز بر مىگرديم به خطبه أول به آنجا رسيده بوديم : « والزم أشباحها » وهر كدام اين قبيل مواد وگروهها را ملزم به انجام واعمال خاصيت خود مىگردانيد : ( دماى آنها را هزاران درجه بالا برده در اثر حرارت بىنهايت زياد مواد ملزم به برخورد وتغيير حالت شدند .
11 - « عالما بها قبل ابتدائها محيطا بحدودها وانتهائها » .
در حالي كه دانا وعالم بر أحوال آنها بود ، قبل از اينكه شروع به خلقت آنها بكند ، به حد وحدود وميزان عملكرد وابتدأ وانتهاى مسافت وميزان حرارت لازم آنها آگاهى وآشنايى كامل داشت وبه فشردگى وپيوستگى واز هم گسيختگى آنها عارف بود وجزئيات تكتك آنها را مىشناخت ولازمه آنها را قبل از خلقت مىدانست .
سرانجام خداوند متعال با قدرت خود ذرّات بنيادى را خلق كرده وآن قدر آن را تكثير وانبوه ساخت كه تمام فضا مملو از مواد وبه صورت يكپارچه سحابى سنگين گاز دخان در آورده ومىخواهد در به عمل آوردن آن سحابى يا ابر گازى تحولات ديگرى را در مراحل ديگرى كه در بندهاى بعدى مىآيد انجام دهد لذا مولا در بخش
كهكشانها در قرآن ( فارسي ) — صفحة 358
مساهمون: لطف على سليمى
ص٣٥٨