روشن مىگردد وبراي رسيدگى به پروندهء اعمال دادگاههاى عدل الهى گسترده مىشود ( ووضع الكتاب ) ودر دادگاه هر فردى پروندهاش باز مىشود .
وبه قول بعضي از مفسران تمام اعمال أو چه نيك چه بد كه در قيد حيات انجام داده در آن ثبت وضبط شده است ومؤيد اين وجه آية 29 سورهء جاثيه است :
« هذا كِتابُنا يَنْطِقُ عَلَيْكُمْ بِالْحَقِّ إِنَّا كُنَّا نَسْتَنْسِخُ ما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ »
خدا مىگويد : اين كتاب ( وپرونده ) ماست كه به حق عليه شما نطق مىكند . وما در دنيا همواره آنچه شما عمل مىكرديد از تمام اعمالتان در اين كتاب استنساخ مىكرديم .
سپس جهت قضاوت مىفرمايد :
« وَجِيءَ بِالنَّبِيِّينَ وَالشُّهَداءِ »
أنبيا وشهدا به عنوان قضات وشاهدان در دادگاه ) احضار مىشوند . ودر حضور أنبيا وشاهدان يكى يكى نامههاى عملكرد شخص دادگاهى رسيدگى مىگردد . ( وقضى بينهم بالحق ) و ( بدين طريق ) بين مردم به حقيقت قضاوت مىشود . در اينجا علاوة بر رسيدگى به حساب وكتاب خود شخص ، دربارهء اختلافات أو با مردم نيز رسيدگى مىشود مثلا اگر مال كسى را خورده ودر حق ديگران ظلم وستم كرده به شكايت آنها وشاكيان ديگر رسيدگى مىگردد .
در الميزان ذيل اين آية مىفرمايد : « وقضاوت بين مردم عبارت است از داورى بين آنان در آنچه كه در آن اختلاف مىكردند چنانكه در جاى ديگر فرموده است :
« إِنَّ رَبَّكَ يَقْضِي بَيْنَهُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ فِيما كانُوا فِيهِ يَخْتَلِفُونَ »
بدرستى كه پروردگارت در روز قيامت در بين مردم در آنچه كه اختلاف مىكردند داورى خواهد كرد پس از اينكه داورى وقضاوت تمام شد مىفرمايد :
« وَوُفِّيَتْ كُلُّ نَفْسٍ ما عَمِلَتْ وَهُوَ أَعْلَمُ بِما يَفْعَلُونَ »
وبراي هركس آنچه كه عمل كرده تمام وكمال به خودش ايفا مىشود .
« وَهُمْ لا يُظْلَمُونَ »
ودر حق آنان هيچ ستمى نمىشود . در الميزان مرحوم علامه طباطبايى در اين مورد مىفرمايد : « در قيامت خود اعمال را به صاحبانشان مىدهند ، نه جزا وپاداش آن را واين بدان جهت است كه