مىكشد وجزء جرم عظيم نسبت به قمرش محسوب مىشود .
2 - اجرام كوچكتر كه اعضاى خانوادهء اجرام عظيمتر خود محسوب مىشوند ، در اثر نيروى جاذبهء اجرام مركزى خود تابع نيروى ميانكنشى مركز حركت وتحت كنترل آن هستند مانند شانزده قمر سيارهء عظيمالجثه مشترى كه همه اين اعضاى خانواده تابع كنترل آن وتحت نيروى جاذبهء آن به دور مشترى مىچرخند .
3 - اجرام كوچكتر مانند قمر زمين ويا اقمار شانزدهگانه مشترى با سرعتى كه دارند مىخواهند به سمت آسمان فرار كنند ( تا از خطر سقوط به مركز خود ) در أمان باشند . ليكن جرم عظيمتر مركزى با نيروى جاذبهء شديد خود آنها را در مدار معين به سوى خود جذب ومهار مىكند ونمىگذارد آنها به سمت بيرون فرار كنند .
4 - اجرام كوچكتر ناچارند مدام در حال حركت باشند ، زيرا اگر از ميزان سرعت حركت تعين شده نسبت به بزرگى ويا كوچكى آنها كه متناسب با فاصلههاى نزديك ويا دورتر از جرم مركز بودنشان محاسبه شده وبر حسب آن بر ايشان مدارهايى تعين شده اگر كمي توقف ويا كندتر حركت كنند به تدريج در اثر شدّت جاذبه به سوى مركز كشيده شده وآخر الامر با آن برخورد كرده سقوط مىكنند . بنابراين هر جرم كوچكتر مجبور است با سرعت لازمى كه نسبت به فاصله مدارش تعيين شده حركت كند وجرم بزرگتر مركزى هم موظف است با محاسبهء دقيق آنها را در مدارهاىشان مهار وبه جريان بيندازد .
مثلا كره ماه با سرعت معينى كه در هر 29 روز يكبار به دور زمين مىچرخد اگر مقدارى از حركت گردشى آن كه در اثر نيروى جاذبهء زمين است كاسته شود ممكن است به تدريج مجذوب زمين شود .
ويا خود سيارات نهگانهء منظومهء شمسي كه هر كدام نسبت به ميزان بزرگى وكوچكى همراه با اقمارشان در فاصلهها ومدارات نزديكتر ودورتر با سرعتهاى معين ولازم كه در روى مدارات خود دارند وبه طور گردشى حركت مىكنند همهء آنها
كهكشانها در قرآن ( فارسي ) — صفحة 216
مساهمون: لطف على سليمى
ص٢١٦