سخنورى نظامى در مخزن الاسرار است داراى ابياتى روان ، خوشآهنگ و خيالانگيز است . در آن هم از اطلاعات نجومى سخن رفته مانند :
خالق نه قبه عالى سرير * عالم اسرار علىّ كبير
منزلتآراى نكواختران * ناطقهپيراى سخنپروران
مبدع منظومه اوراق چرخ * لوحهكش شمسه نه طاق چرخ
هم به آيات و احاديث مختلف تلميح دارد :
واقف اسرار خفى و جلى * مرتبهافزاى نبى و ولى
آن نبى و آن وليى كز شرف * چون دو گهر آمده از يك صدف
انواع استعاره ، تشبيه ، ايهام ، جناس و صنايع ديگر ، ابيات را زيبا و دلنشين ساخته است . گاه با دل خود وجد و حال دارد و اين در لحظاتى است كه خيل خيال در دنياى ذهن و روح او آمدوشد دارد :
روزى از آمد شد خيل خيال * بود مرا با دل خود وجد و حال
گاه همتش چون شخص ديگرى در مقابل او قرار مىگيرد و پند و اندرزش مىدهد :
همتم انديشه اعلا گرفت * پيشتر از منزل خود جا گرفت
گفت چو در ملك سخن فارسى * طرح فكن ترجمهاى فارسى
و حتى شيوه ترجمه اشعار را نيز به او مىآموزد :
صد كلمه گرچه به غايت نكوست * ترجمهاش بيشتر از لفظ اوست
تو پى الفاظ برو در سخن * لفظ به لفظ آر و تصرف مكن
معنى هر بيت به بيتى بيار * كز تو بماند به جهان يادگار
از همين سى و هشت بيت آغاز ديوان مىتوانيم از مذهب شوقى نيز آگاهى يابيم . با توجه به اينكه در تمام ديوان شوقى از جمله در همين مقدمه منظوم او هيچ بيتى در مدح يا وصف سه خليفه ديده نمىشود ، مىتوان تا اندازه زيادى نسبت به شيعى بودن او اطمينان حاصل نمود . بهويژه آنكه قرن نهم دورانى مساعد براى رشد افكار شيعى و انتشار عقايد شيعيان به شمار مىرود و مقدمات رسمى شدن تشيع در ايران را بايد در همين دوران جستجو كرد .