پنجم ماه ذوالقعده . ديگر بار آن فضله را بر اين حاصل جمعات وساعات تحويل افزوديم
I
تا آمد چندين أيام وساعات وكسور / حيط . چون اين ساعات بيشتر از ساعات روز تحويل است ،
I
آن را از اين كم كرديم ويكى بر أيام جمعات افزوديم تا حاصل آمد ساعات از شب چهارشنبه اين / يرلح .
I
وروز چهارشنبه كه مدخل سال هفتادم است از تاريخ ولادت ، مطابق است با شانزدهم
I
ذوالقعده از سال هفتصد وچهارم تاريخ مذكور .
وبه جهت مثال جدولى وضع كرديم تا نمونهء آن
I
جدول باشد كه به جهت تحاويل وضع مىبايد كردن ؛ وجدول اين است . پنجم جدول دستور
I
استخراج تقويم كواكب است در زمان تحويل هر سال . وبه جهت استخراج تقاويم شش كوكب به غير از
I
آفتاب ، دستور همچنان است كه در فصل أول از اين باب بيان كرديم ؛ بدين سبب اينجا نياورديم كه مكرر باشد .
I
وهر كه بر اين أصول واقف شود ، در تسهيل اعمال تحاويل ، بسيار ضابطه أو را دست دهد .
I
مقالت پنجم : در ذكر باقي اعمال نجومى وترتيب جداول اين كتاب
وآن سه باب است :
I
باب أول : در بيان ادوار ألوف وانتهاآت وفردارات وقسم أيام
I
عالم بر سالهاى كواكب وقرانات وآنچه أهل صناعت نجوم در احكام عالم به كار دارند
وآن
I
چهار فصل است :
فصل أول : در ذكر ادوار ألوف وانتهاآت عالم وشرح وتفصيل آن
I
مقدمه : دور ، عبارت است از مقدار زمان حركت كوكب از مبدأ معين تا رسيدن أو باز
I
به همان مبدأ . يا شمردن مقدار عددي در مرتبهاى از أول آن تا به آخر براي حكمي . پس همچنان كه
I
مراتب اعداد ، چهار است ؛ آحاد وعشرات ومات وألوف عدد ادوار نيز چهار است ؛
I
أعظم وأكبر وأوسط وأصغر . ومبداء ادوار از روى مكان ، أول نقطهء حمل است و
I
از روى زمان ، أول أيام عالم كه نزديك علماى فرس وبعضي از حكماى هند چنان كه ابومعشر ذكر
I
مىكند « 1 » در كتاب ألوف ، وروايت مىكند صاحب كتاب الأزمنة « 2 » والدهور از آل
I
هامش
( 1 ) . " مىكند " در أصل نسخه دو بار تكرار شده است .
( 2 ) . [ در أصل نسخه : ] الارمنه