از شمس ، وبودن كواكب وسهام در نصف صاعد يا هابط از فلك ، به جهت معرفت جهات عروض
I
آفاق حادثه هر يك براي تسيير . آن گاه مصحح گردانيم مواضع هفتاد كوكب ثابته را در زمان
I
ولادت كه عظم ايشان بزرگتر است وتأثيرشان در اين عالم ظاهرتر . بعد از آن شروع
I
كنيم به « 1 » استخراج مقدمات اعمال تسييرات بر اين ترتيب ، چون بعد هر يكى از ثوابت وسيارات
I
از معدل النهار ، وتعيين جهات آن ابعاد از شمال يا جنوب ، وغايت ارتفاع هر يكى ، وجهات
I
مرور ايشان از سمت الرأس وتعديل النهار وقوس النهار ومطالع ممر ودرجهء ممر ومطالع
I
طلوع وغروب ودرجات هر يك به أفق ولادت . بعد از آن مشغول شويم به بيرون آوردن
I
اعمال تسييرات ، ومعرفت عروض آفاق حادثهء اين كواكب ، وسهام مراكز بيوت به طريق مغاربه
I
وطريق مشهور . وديگر دلايل كه خواهيم تسيير آنها كردن با اعمالي كه متعلق است به آن ، چون تمام ارتفاع
I
قطب بروج ، وسعت مشرق طالع ، وارتفاع هر يك فوق الأرض يا انحطا [ ط ] ايشان تحت الأرض ،
I
وسمت هر يك از آن ارتفاع يا انحطاط ، وارتفاع أفق حادث ، وعروض آن آفاق ، وجهات
I
عروض آفاق حادثه از شمال يا جنوب ، ومطالع طلوع هر يك به أفق حادث أو كه آن را
I
مطالع مصحح خوانند اگر آن دليل در نصف صاعد باشد ، يا مطالع نظير آن درجه اگر در نصف
I
هابط بود . ودرجهء مصحح كه آن را درجهء مجرى نيز گويند تا به حسب اين اعمال ، هر كوكبى را كه عرض
I
داشته باشد از ثوابت وسياره پنج درجه حاصل آيد : يكى ، درجهء تقويم ؛ دوم ، درجهء ممر ؛
I
سوم ، درجهء طلوع ؛ چهارم ، درجهء غروب ؛ پنجم ، درجهء مجرى .
بعد از آن شروع كنيم به استخراج مطارح
I
شعاعات كواكب به اين چهار طريق كه مختار است به نزديك أصحاب اين صنعت ، يعنى
I
به طريق ابنصوفى وابوريحان وأصحاب علم رياضى كه آن را مطارح مصحح خوانند . وبه جهت
I
اعمال تسييرات عروض آفاق حادثه جميع شعاعاتى كه تسيير آن خواهيم كردن
هامش
( 1 ) . [ در أصل نسخه : ] يا