بهت نه روزه نسبت خمسي را اعتبار بايد كردن نه در ده روزه كه آن بر قانون نيست ؛ وچون
I
جماعتى آن را اعتبار كردهاند ما نيز ذكر كردهايم . اما اين معتبر است كه بيان كرديم وباقي افراد را بر اين
I
قياس بايد كردن .
طريقي ديگر كه به تحقيق نزديكتر است وهمان آنكه تفاوت ما بين البهتين را بر مجموع
I
آن اعداد آن أيام كه بسط تقويم كوكب مىكنيم در آن أيام قسمت كنيم تا تعديل حاصل شود . يعنى
I
اگر عمل ده روزه مىكنيم ، مجموع آن اعداد را چون از يكى تا ده بر نظم طبيعي بر همديگر گيريم / نه بود . واگر
I
عمل نه روزه باشد ، آن اعداد / مه بود . واگر شش روزه باشد ، آن اعداد / كا بود . واگر پنج روزه
I
باشد ، آن اعداد / يه بود ؛ وباقي بر اين قياس . آن گاه نظر كنيم اگر چنان كه فضل بهت أوسط را باشد ،
I
آن تعديل را بر بهت سابق افزائيم وحاصل را در موضع أول نهيم . ديگر بار بر آن افزائيم ودر موضع
I
دوم نهيم ، بر همين ترتيب به حسب عدد آن أيام . واگر فضل بهت سابق را بود ، آن تعديل را از آن بكاهيم
I
به كرات تا ابهات معدل حاصل آيد به حسب آن أيام . وباقي عمل همان است كه پيش از اين گفتيم .
I
اما بسط عروض كواكب هم بر اين منوال است الّا در وقتي كه عرض كوكب به غايت زيادتى مىرسد
I
كه روى به نقصان خواهد نهاد ؛ در آن پنج روز يا ده روز يك يك روز مىبايد كردن تا به تحقيق معلوم شود
I
كه كدام روز زايد يا ناقص مىگردد . ديگر در وقتي كه عرض كوكب در پنج روزه يا ده روزهء مقدم در جهتي
I
ديگر است ودر پنج روزه وده روزهء تالي به جهتي ديگر نقل مىكند . آنجا هر دو عرض را جمع مىبايد
I
كردن وبه جاى تفاضل به كار داشتن . وهر آينه در اين صورت ، عرض مقدم ناقص باشد
I
وعرض تالي زايد . پس حصهء يك يك روز را از عرض مقدم كم كنيم ودر جدول بسط عرض آن
I
كوكب ثبت كنيم تا به جائى رسد كه نقصان نتوان كردن . اگر عدد چيزى باقي مانده باشد ،
I
فضل ميان آن عدد وحصهء يك روزه بگيريم آنچه باقي ماند در آن روز ثبت كنيم كه نوبت
I
به أو رسيده باشد . بعد از آن حصهء يك روزه بر آن عدد مىافزائيم ودر جدول روز ديگر