بود وعدد سالهاى تامه كمتر از مدت يك دور باشد ، آن سالهاى تامه از دور أعظم باشد ؛
I
واگر بيشتر از مدت يك دور باشد ، مدت يك دو [ ر ] را از آن كم كنيم اگر باقي ، كمتر از مدت
I
يك دور بماند ، آن سالهاى تامه از دور أوسط باشد ؛ وباقي را بر اين قياس بايد كردن . آن گاه
I
أيام سال ناقص را چون به ماهها رفع كرده باشيم خواهيم كه أيام ماه حقيقي آن تاريخ بيرون آوريم
I
أول مدخل ليجن سال ناقص بدانيم ، بعد از آن مدخل أرام بيرون آوريم ، بعد از آن مدخل ماه مطلوب
I
يعنى ماه ناقص از آن دور ، بعد از آن حصهء آفتاب وحصهء ماه وتعديل هر دو تعديل مركب
I
به همان ترتيب كه پيش از اين بيان كرديم تا از آنجا سر ماه حقيقي معلوم شود وروز مطلوب
I
ونام آن روز از دور ستينى .
طريقي ديگر ؛ چون تاريخي معلوم باشد از اين تواريخ كه ذكر كرده
I
شد سالهاى دور از آنجا بيرون آوريم چنان كه در فصل أول بيان كردهايم ، وماهها وروزها
I
از سال ناقص چنان كه گفتيم .
فصل 16 : در بيان تركيب دستور به جهت استخراج مداخل
I
حقيقي شهور واقسام سالهاى اين تاريخ ومواقع اقسام سالها در أيام ماهها وتعيين ماه
I
شون
وطريق وضع دستور چنان است كه اگر سال بسيطه است جدولى وضع كنيم
I
كه طول أو به غير از قسمي كه در وى ألقاب صفوف طولى بنويسيم ، منقسم باشد به سيزده قسم .
I
واگر سال شون بود به چهارده قسم . زيرا كه ماه أول مكرر مىشود وماه شون در مىافزايد . اما عرض
I
آن جدول منقسم باشد به بيست وهشت قسم ، ودر هر يك از آن ألقاب بنويسيم بر اين
I
ترتيب چنان كه در جدول أول ، عدد أيام شهور باشد به أرقام ؛ ودر جدول دوم ، أسامي شهور ؛ ودر جدول
I
سوم ، أيام حصهء شمس ؛ ودر چهارم ، دقايق وثواني آن ؛ ودر پنجم ، دقايق وثواني تعديل
I
شمس ؛ ودر ششم ، حصهء أيام قمر ؛ ودر هفتم ، دقايق وثواني آن ؛ ودر هشتم ، دقايق وثواني
I
تعديل قمر ؛ ودر نهم ، دقايق وثواني تعديل مركب ؛ ودر دهم ، أيام مداخل شهور به امر أوسط ؛ ودر يازدهم ،