يا ساعات مستوى را بر / كد منحط قسمت كنيم تا دقايق أيام بيرون آيد . واگر خواهيم تا
I
از ساعات مستوى ، چاغها بيرون آوريم بعكس چون دو ساعت مستوى يك چاغ است
I
پس اگر ساعات مستوى را تضعيف كنيم چاغها حاصل آيد ؛ اگر چاغها را تنصيف كنيم ساعات
I
مستوى شود . وچون يك چاغ ، دو ساعت است پس حصهء هر چاغ ، صد وبيست دقيقه ساعت
I
باشد وحصهء هر كه پانزده دقيقهء ساعت بود . پس اگر يك چاغ را به اصطلاح منجمان
I
ما شصت دقيقه گيريم حصهء يك كه ، هفت دقيقه وسى ثانيه باشد . باز از دقايق أيام ،
I
حصهء هر چاغى پنج دقيقه بود وحصهء هر سى وهفت ثانيه وسى ثالثه .
واگر خواهيم تا بدانيم كه از
I
شبانروز چند چاغ گذشته است از نيمهء شب گذشته ساعات بعد معلوم
I
كنيم ودايماً دو عدد بر آن ساعات افزائيم . آنچه حاصل آيد آن را تنصيف
I
كنيم تا چاغها حاصل شود با دقايق . اگر ساعات را كسور بوده باشد هر هفت
I
دقيقه وسى ثانيه را يك كه گيريم تا عدد كههاى تامهء آن چاغها حاصل آيد . واگر كسرى
I
بماند كه كمتر از حصهء يك كه بود ، آن از كه ناقص باشد از آن چاغ .
وطريقي
I
ديگر ؛ دقايق چاغها را تنصيف كنيم وبر پانزده قسمت كنيم تا عدد كههاى تامه حاصل
I
شود . واگر كسرى بماند از كه ناقص باشد ، از آن چاغ ناقص . واگر از دقايق أيام خواهيم
I
كه چاغها بيرون آوريم دقايق أيام را بر پنج قسمت كنيم تا عدد وچاغهاى تامه حاصل آيد .
I
آنچه باقي ماند هر سى وهفت ثانيه وسى ثالثه را يك كه گيريم . وما حصهء چاغها وكهها از دقايق
I
أيام در اين جدول نهاديم تا از آنجا به آسانى معلوم گردد . وطريق عمل به اين جدول چنان است
I
كه بر ساعات بعد از نصف الليل « 1 » يك عدد افزائيم دايماً ، وآن را تنصيف كنيم وباقي را دقايق أيام
I
كنيم وآن را در حشو جدول طلب كنيم واز برابر أو از بالاى جدول ، چاغ برگيريم واز جانب أيمن عدد كه معلوم كنيم « 2 »
هامش
( 1 ) . [ در حاشية آمده است : ] النهأر
( 2 ) . " كنيم ؛ در أصل نسخه دو بار تكرار شده است .