خداى تعالى :
وَ اجْعَلْنا لِلْمُتَّقِينَ إِماماً
« 1 » در مقايسه با قول او كه فرمود :
وَ جَعَلْناهُمْ أَئِمَّةً
« 2 » .
7 - جمع آوردن در جايى كه قاعده و قانون آن إفراد باشد ؛ مانند قول خداى تعالى :
لا بَيْعٌ فِيهِ وَ لا خِلالٌ
« 3 » يعنى « و لا خلة » به دليل
لا بَيْعٌ فِيهِ وَ لا خُلَّةٌ وَ لا شَفاعَةٌ
« 4 » پس در سورهء ابراهيم - عليه السلام - به خاطر مراعات فاصله در بين متقاربين جمع آورده شده است .
8 - تثنيه آوردن در جايى كه بايد مفرد باشد ؛ مانند قول خداوند متعال :
وَ لِمَنْ خافَ مَقامَ رَبِّهِ جَنَّتانِ
« 5 » زيرا فاصلهها و اواخر آيات ، همه با « الف و نون » است . و « فراء » گفته است : گاهى اوقات عرب « جنّت » را در ضمن اشعارش ، تثنيه مىآورد . و اين به دليل اين است ، كه شعر ، داراى قافيههايى است كه استوارى آن گاهى با افزودن حرفى و گاهى با حذف كردن حرفى است ؛ زيرا اشعار مىپذيرد آنچه را كه كلام معمولى نمىپذيرد . سپس از كلام عرب براى آن شواهدى آورده است « 6 » .
« ابن قتيبه » آن را انكار نموده و گفته است : از جمله چيزهايى كه خداوند متعال به ما وعده داده ، دو بهشت است ، پس چگونه ما آن را يك بهشت فرض كنيم ؟ به ويژه با توجه به آيهء
ذَواتا أَفْنانٍ
« 7 » .
هامش
( 1 ) فرقان : 74 ( زيرا « إماما » را در اين آيه ، مفرد و در آيهء بعدى ، جمع آورده است ) .
( 2 ) انبياء : 73 .
( 3 ) ابراهيم : 31 .
( 4 ) بقره : 254 ( خلّة ؛ يعنى : دوست ؛ در مفرد و جمع به يك لفظ مىآيد چنانچه گويى : هو ، هى و هنّ خلّتى ) .
( 5 ) رحمان : 46 .
( 6 ) معانى القرآن ، ج 3 ، ص 118 . و البرهان فى علوم القرآن ، ج 1 ، ص 64 .
( 7 ) رحمان : 48 .