سيبويه گذشت و از آن جمله قول خداى تعالى در آيهء :
وَ تَظُنُّونَ بِاللَّهِ الظُّنُونَا
« 1 » است ؛ زيرا مقاطع فواصل آيات در اين سوره همهاش از الفهايى كه در حالت وقفى از تنوين قلب شدهاند ، تشكيل شده است . و لذا در اين آيه « يك الفى » بعد از نون افزوده شده است تا اينكه با ساير مقاطع ، همسان و مساوى باشد .
و همچنين قول خداى تعالى :
فَأَضَلُّونَا السَّبِيلَا
« 2 » و
أَطَعْنَا الرَّسُولَا
« 3 » و باز از آن جمله قول خداى تعالى در آيهء :
كانَتْ قَوارِيرَا
« 4 » مىباشد « 5 » .
2 - ملحق شدن نون به آخر كلمه ، در مثل قول خداى متعال :
وَ طُورِ سِينِينَ
« 6 » است و حال آنكه آن همان
طُورِ سَيْناءَ
است چنان كه فرمود :
وَ شَجَرَةً تَخْرُجُ مِنْ طُورِ سَيْناءَ
« 7 » زيرا فاصلهها در سورهء « تين » ، همهاش با « نون » است .
و مانند قول خداى تعالى :
لَعَلِّي أَرْجِعُ إِلَى النَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَعْلَمُونَ
« 8 » كه « لعلّ » به خاطر مراعات فواصل آيات ، تكرار شده است ؛ زيرا اگر بر اساس اصل و قاعدهء لغوى مىآمد ، مىبايست بفرمايد :
أرجع الى النّاس فيعلموا با حذف نون عوض رفعى ، البته بنابراين كه در جواب لعلّ ، فعل مضارع منصوب مىگردد .
هامش
( 1 ) احزاب : 10 .
( 2 ) احزاب : 67 .
( 3 ) احزاب : 66 - 67 .
( 4 ) دهر : 15 .
( 5 ) در اين آيات با وجود الف و لام داشتن ، در حالت نصبى الف و در آخرين هم با غير منصرف بودن الف اطلاق داده شده است .
( 6 ) تين : 2 .
( 7 ) مؤمنون : 20 .
( 8 ) يوسف : 46 .