نام برجها / دلالت هر برجى بر جايگاهها
حمل / صحرايها وجايگاه چريدن گوسپندان وخانههاء صنّاع گوهر وجاى كه در وى آتش بكار دارند وآرامگاههاى دزدان وخانههاى بچوپ پوشيده « 1 » .
ثور / آنچ نزديك كوه بود وبستانها وجايگاههاى گياه وانبارهاى طعام وجايهاى پيلان وگاوان « 2 » .
جوزا / كوهها وتلّها وتودهها وجاى صيّادان وصيدگاههاى بر لب آب وجاى بازيگران ومقامران وخنياگران وكوشگهاى ملكان « 3 » .
سرطان / خزينههاى آب « 4 » ونيستانها ولبهاى آب « 5 » وجاى كشت ودرخت ومغ جويها « 6 » وجايگاههاى عبادت .
أسد / كوهها وقلعهها وبنايهاء بلند وكوشكهاء ملوك وبيابانها وسنگ ريزهها وزمينهاى شيرناك « 7 » .
سنبله / ديوانها وتنزّهگاهها « 8 » وخانهء زنان وآن لهوگران وجاى خرمن وهر زمينى كه اندر وى كشت كنند « 9 » .
ميزان / مزكتها « 10 » وخانههاى عبادت وكوشگها وآبادانى وجاى شكار واشكره ورصدگاههاى بلند ودشت وبستانها [ وجاى خرمابنان وسر كوهها كه بر آن كشت كنند ] « 11 » .
عقرب / جايهاء پليد وآبريزهاى بد وزندانها « 12 » وجايگاه اندوه وماتم وشيون وسولاخهاى كژدم « 13 » وويرانهها ومزبلهها وجاى رز وتوتبنان « 14 » .
قوس / دشتهاى هموار وعبادتگاههاى مغان وكليسياها وجاى سليح « 15 » وستورگاه گاوان وجايهاى بصاروج كرده « 16 » وبستانها كه آب دير پذيرند ودير بدير يابند « 17 » .
جدى / كوشگها وصاروجهاى كهن 99 وآرامگاه كشتيها وجاى غريبان وآتش افروختن . وجايگاه گريستن وخفتنگاه بندگان وجايهاى سگ وروباه ودليل است اوّلش بر ريگ وسنگ ودولابها وگردابها « 18 » .
هامش
( 1 ) - صحراها وچراگاههاى ستوران وخانهاى خوب نقش وگوهرهائى كه بآتش بر وى كار كنند وآرامگاه دزدان وخانههاى سباع . خ . وخانهء صنّاع گوهر وآنك بآتش كار كند الخ ، س .
الصّحارى ومراعى الغنم وأماكن صنّاع الجواهر ومعالجى النّار ومأوى اللصّوص والبيوت المسقّفة بالخشب ، ع .
( 2 ) - وجايهاى گاو وپيل خانهها ، خ .
( 3 ) - س ( ملكان ) ندارد . ملوك ، خ .
( 4 ) - آبگيرها ، حص . س : بتحريف ( جويهاء آب ) .
( 5 ) - لب آب ، خ .
( 6 ) - وژرفى جويها ، خ . ومغى جويها ، س .
( 7 ) - شورهناك ، خ . تحريف است اوّلا بدليل نسخههاى قديم وثانيا بقرينهء نسخ عربى « الأرضون المسبعة » كه در نسخهها بتحريف ( الشبعه ) نوشته است . وارض مسبعة بسين وعين بىنقطه بر وزن مرحله زمينى است كه ددگان ودرندگان بسيار در آن باشد ، همچون ( مذأبه ) بمعنى زمين گرگناك . ( رجوع شود به الكتاب سيبويه در بابى كه مخصوص باين صيغه نوشته است ) وكلمهء شير در عبارات أستاذ ما بقرينهء مقايسه با نسخ عربى مكرّر بجاى مطلق ددگان آمده است . در جدول ( دلالتشان بر گوناگون جانور ) نيز بجاى شيران آموخته در عربى السّباع الصّائدة دارد .
امّا مسبعه بصيغهء اسم فاعل از باب افعال بمعنى صيرورت كه لازم است نه متعدّى بدان معنى كه در كتاب المنجد مينويسد « اسبع المكان اى كثر فيه السّبع » در كتب معتبر همچون صحاح اللغة وقاموس ضبط نشده است . ولكن در تاج العروس جزو مستدركات اين مادّه ميگويد « اسبعت الطّريق كثر فيها السّباع » بهر حال اگر مقصود أستاذ زمين شورهناك وشورستان بودى ( السّخة ) يا ( المسبخة ) فرمودى . وثالثا در هيچيك از كتب احكام نجوم كه استادان فنّ نوشتهاند زمين شورهزار جزو مدلولات ومنسوبات برج أسد نيست . مثلا در كفاية التعليم كه در سال 516 يزدگردى تأليف شده واقتباس گونهاى از كتاب التفهيم است در صفت أسد ومدلولات اين برج مينويسد « واز جايها كوهها وبناهاى بلند ونشستگاه پادشاهان وبيابانهاى مخوف از شير وجز آن » .
( 8 ) - تيرهگاهها ، خد . تحريف است . نزهگاهها ، حص .
( 9 ) - وزمينهاى كشتمند ، حص . الدّواوين والمتنزّهات ومنازل النّساء والملهين والبنادر ( ص : البيادر ) وكلّ ارض يرع فيها ( ص : يزرع فيها ) ، ع .
( 10 ) - مسجدها ، خ .
( 11 ) - از روى ( حص ) و ( خ ) وبقرينهء ( ع ) افزوده شد « والصّحارى والبساتين وارض النّخلة ورؤس الجبال الّتى تزرع عليها » .
( 12 ) - وآبريزهاى ويران ، خ المواضع القذرة ومسايل المياه الفاسدة والسّجون ، ع .
( 13 ) - سولاخهاى خزندگان خ . اجحر العقارب ، ع .
( 14 ) - وبيرانيها وجاى دزدان ، حص . وويرانها وجاى دزدان وتوونيان ، خ . تحريف شدهء ( جاى رز وتود بنان ) . ومواضع الكرم والتّوت ، ع . وبيرانها وجاى رز وتورنيان ، س . تحريف ( تودبنان )
( 15 ) - سلاح ، س .
( 16 ) - وخانههاى صاروج كرده ، خ .
( 17 ) - وبستانها كه دير پديد يابند ، خ . تحريف ( دير بدير ) .
( 18 ) - برج جدى بقول احكاميان نيمهء اوّلش بهيمى است ونيمهء آخرش طيرى . همچون قوس كه نيمهء اوّلش انسى ونيمهء آخرش بهيمى است . واز اين جهت گويند كه هر نيمه را دلالتى است مخصوص ع ، مدلولات اين برج را بدين عبارت ختم كرده است « ويدلّ اوّله على الرّمل والصّخر » . خ .
جملهء آخرش اين است : وبودنش دليل است بر سنگ وريگ بر دولاب وگردابها ، حص ، أصلا اين جمله را ندارد وعبارتش اينطور ختم ميشود : وموضع غريبان ودولابها . صحيح همانست كه در متن نوشتهايم .