مقصود از اعداد مربّعه عدّهء أشياء مثلا عدهء خالها يا گلولههاست كه مىتوان آنها را باشكال مربّع ترتيب داد .
3 - اعداد مخمسه : يعنى عدهء أشياء كه مىتوان آنها را بصورت اشكال مخمس ترتيب داد : 1 ، 5 ، 12 ، 25 كه نتيجهء سلسلهء حسابي اعداد است بنسبت 3 يعنى 1 ، 4 ، 7 ، 10 ، 13 ، 16 . . . الخ .
4 - اعداد مسدسه - كه اشكال مسدّس از آن ساخته مىشود : 1 ، 6 ، 15 ، 28 نتيجهء سلسلهء حسابي است بنسبت 4 يعنى 1 ، 5 ، 9 ، 13 ، 17 ، 21 ، 25 . . . الخ .
وبر اين قياس در مسبّعه نسبت 5 ودر مثمّنه نسبت 6 ملاحظه مىشود الخ .
اعداد مخروطيه مثلثه چون اعداد مثلثهء 1 ، 3 ، 6 ، 10 ، 15 ، 21 . . . الخ را بگيريم وجملههاى آنرا متوالى جمع كنيم ، اعداد ذيل بدست مىآيد : 1 ، 4 ، 10 ، 20 ، 35 ، 56 . . . الخ . واين اعداد را مخروطى مثلث گويند . چرا كه در تشكيل هرم مثلث كه با چيزى مانند مهره وگلوله ترتيب داده شود بايد همان شماره را ملحوظ داشت [ 1 ، 4 ، 10 ، 20 . . . الخ ] . از باب مثال : براي شكل هرمى كه بخواهيم از 20 مهره يا گلوله تشكيل شود ، يك دانه بر رأس وبعد از آن 3 دانه وبعد
التفهيم لاوايل صناعة التنجيم — صفحة 697
مساهمون: أبو ريحان البيروني
ص٦٩٧