به خداوند و آن هم با يارى رساندن به او ريختيد ؟ آنان خواهند گفت : او در دين خدا كسى را حاكم و داور قرار داد . پس به آنان بگو : خداوند متعال در شريعت پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم خويش دو مرد از بندگانش را حاكم قرار داد ، خداوند مىفرمايد :
فَابْعَثُوا حَكَماً مِنْ أَهْلِهِ وَ حَكَماً مِنْ أَهْلِها إِنْ يُرِيدا إِصْلاحاً يُوَفِّقِ اللَّهُ بَيْنَهُما
« 1 » ، و رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم سعد بن معاذ را بر بنى قريظه حكم قرار داد و او مطابق حكم خداوند داورى كرد ؛ مگر ندانستيد كه امير مؤمنان عليه السّلام به آن دو دستور داد كه تنها بر اساس قرآن حكم كنند و از حكم قرآن تخطّى نكنند و شرط كرد كه آنچه مردان بر خلاف قرآن حكم كنند آن را رد كند ، و وقتى به ايشان گفتند : كسى را بر خود حكم كردى كه به زيان تو حكم كرد . فرمود : من كسى را حكم قرار ندادم ، بلكه من تنها كتاب خدا را حكم قرار دادم . پس گروه خوارج چگونه كسى را كه دستور داد قرآن حاكم باشد و شرط كرد كه آنچه مخالف با قرآن باشد مردود خواهد بود ، گمراه بدانند جز اينكه بدعت و بهتان و تهمت زدن را در پيش گرفته باشند ؟
نافع بن ازرق گفت : تاكنون چنين سخنانى نشنيدم و بر ذهنم خطور نكرد و ان شاء اللّه كه حق همين باشد .
* علما و دانشمندان روايت كردند كه عمرو بن عبيد بر محمد بن على بن الحسين عليه السّلام ( امام باقر عليه السّلام ) وارد شد تا با مطرح كردن چند سؤال ايشان را بيازمايد ، پس به حضرت گفت : جانم به قربانت ! معنى اين سخن خداوند كه مىفرمايد :
أَ وَ لَمْ يَرَ الَّذِينَ كَفَرُوا أَنَّ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ كانَتا رَتْقاً فَفَتَقْناهُما
« 2 » اين رتق و فتق ( پيوستن و شكافتن ) به چه معنا است ؟ امام باقر عليه السّلام به او فرمود : آسمان بسته بود و شكافى در آن نبود و باران را نازل نمىكرد ، و زمين بسته و بدون شكاف بود و گياهى بيرون نمىآورد . پس عمرو ساكت ماند و جايى براى اعتراض نديد .
او رفت سپس نزد حضرت بازگشت و گفت : به من خبر بده - قربانت گردم - معنى اين
هامش
( 1 ) . سورهء نساء : 35 . « از ميان خانوادهء شوهر يك نفر داور ، و از ميان خانوادهء زن نيز يك نفر داور انتخاب كنيد ، چنانچه آن دو در پى اصلاح و ساماندهى امور باشند خداوند ميان آن دو آشتى برقرار خواهد كرد » .
( 2 ) . سورهء انبياء : 30 . « مگر آنان كه كفر ورزيدند نديدند كه آسمانها به هم پيوسته بودند پس ما آنها را شكافتيم » .