اللّه ! اين دو فرزندان شما هستند پس ارثى به آنها بده .
رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم فرمود : امّا حسن ، براى او شرف و شكوه و بزرگى من است ؛ و امّا حسين ، پس براى او سخاوت و كرم و شجاعتم .
حسن بن على عليه السّلام وصىّ پدرش امير مؤمنان عليه السّلام بر خاندان و فرزندان و يارانش بود و آن حضرت او را به امر نظارت بر موقوفات و صدقات خود وصيت كرد و براى او وصيتنامهاى نوشت كه مشتمل بر بيان اركان و اصول دين و حاوى نكات ارزنده و بسيار مهم در حكمت و ادب بود .
بيشتر دانشمندان اين وصيتنامه را نقل كردهاند و بسيارى از اهل فهم و خرد در دين و دنياى خود به وسيلهء آن رهنمون گشتهاند .
[ در ذكر بيعت مردم با آن حضرت و نبرد با معاويه و امور ديگر ]
[ خطبهء امام حسن عليه السّلام ]
چون امير مؤمنان عليه السّلام از دنيا رفت ، امام حسن عليه السّلام خطبهاى خواند و حقّ خود را ( در امر خلافت ) بيان فرمود ، پس ياران پدرش با او بيعت كردند كه با هركه او بجنگد ، آنها نيز بجنگند ؛ و با هركه او صلح كند ، آنها نيز صلح كنند .
* ابو مخنف لوط بن يحيى روايت كرد كه : اشعث بن سوّار به نقل از ابو اسحاق سبيعى و ديگران نقل كرد كه : امام حسن عليه السّلام در صبح همان شبى كه امير مؤمنان عليه السّلام وفات يافتند خطبهاى ايراد كرد ، در آن خطبه ابتدا حمد و سپاس خداوند را به جاى آورد و بر پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم درود فرستاد ، آنگاه فرمود :
به راستى كه در اين شب مردى وفات يافت كه هيچ يك از پيشينيان در عمل از او پيشى نگرفت همچنان كه آيندگان نيز در عمل و كردار به او نخواهند رسيد ؛ همراه رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم جهاد مىكرد و با جان خود از آن حضرت دفاع نمود ، و پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم او را با پرچم خود به هر سويى كه مىفرستاد ، جبرئيل از سمت راست و ميكائيل از سمت چپ او را در ميان مىگرفتند و باز نمىگشت مگر آنكه خداوند فتح و پيروزى را نصيب او كرده باشد .