پس بهترين آنها پرظرفيتترين آنها است ؛ آنچه را كه مىگويم حفظ كن :
مردم سه دستهاند : دانشمند ربانى ؛ و دانشآموزى كه به راه نجات است ؛ و نادانان بىتدبير كه پيرو هر خوانندهاى هستند و همراه با هر بادى تغيير مسير دهند ، نه از روشنايى دانش روشنى گيرند و نه به ستون محكمى پناه برند .
اى كميل ! دانش نيكوتر از ثروت است ، دانش از تو نگهبانى كند ، در حالى كه تو از مال نگهبانى كنى ؛ و انفاق كردن ، مال را كم كند در حالى كه علم در اثر انفاق ، فزونتر مىگردد .
اى كميل ! همنشينى و مصاحبت با دانشمند دينى است كه بدان پاداش داده شود و طاعت در زندگىاش بدان كامل گردد ، و نيكى ياد كردن پس از مرگش ، و دانش حاكم است در حالى كه مال محكوم عليه مىباشد .
اى كميل ! ثروتاندوزان با اينكه زندهاند ، مرده هستند ؛ و دانشمندان ماندگارند تا روزگار باقى است ، خودشان نيستند امّا صورتهايشان در دلها موجود است ؛ هان ! هان ! كه در اينجا علم فراوانى وجود دارد - و با دستش به سينهء خود اشاره فرمود - و كاش حاملانى برايش مىيافتم ، بلكه رندى را مىيابم كه قابل اطمينان نيست ، دين را بعنوان ابزار براى دنيا به كار مىگيرد ، و با حجتهاى خداوند به اولياى او مىرسد و با نعمتهايش بر كتابش ؛ يا مطيع و دنبالهرو حكمت ولى بصيرتى در تواضعش ندارد ، با اولين شبههاى كه بر او عارض مىشود شك در قلب او جرقه مىزند ، بدان كه نه اين است و نه آن ، زيرا كسى كه در لذّتها غوطهور و به آسانى به دنبال شهوات مىرود ، يا كسى كه در جمع كردن و ذخيره نمودن حريص است ، هيچيك از اين دو از نگهبانان دين نيستند ، چارپايان چرنده شبيهترين موجودات به آن دو هستند ، همچنان است كه علم با مرگ دارندگانش از بين مىرود ، آرى خدايا ! زمين از حجت تو بر آفريدگانت خالى نشود ، يا آشكار معلوم يا ترسان پنهان ، تا حجتها و نشانههاى روشن تو باطل نگردند ، كجايند آنان ؟ كسانى كه تعدادشان اندك است و منزلتشان عظيمتر است ، خداوند به وسيلهء آنان حجتهاى خود را محفوظ مىدارد تا آنان آنها را به دلهاى كسانى مانند خود بسپارند ، دانش به كمك ايشان بر حقايق ايمان يورش برد پس روح يقين را آسان يافتند ، و به آنچه
الإرشاد ( فارسى ) — صفحة 206
مساهمون: الشيخ المفيد
ص٢٠٦