الضَّارُوراء - [ ضرّ ] : ضرورت .
الضَّارُورَة - [ ضرّ ] : ضرورت ، زيان .
الضَّارِي - [ ضرو ] : جانور تربيت شده براى شكار ، جانور درّنده .
الضَّارِيَّة - ج ضَوَارٍ [ ضرو ] : مؤنث ( الضَّارِي ) است ؛ « حربُ ضَاريَةُ » : جنگ سخت .
ضاعَ - - ضَوْعاً [ ضوع ] المسكُ : بوى مشك پخش شد .
ضاعَ - - ضَيْعاً و ضِيعاً و ضَيْعَةً و ضَيَاعاً [ ضيع ] :
آن چيز هلاك و تلف شد ، نابود شد .
ضاعَفَ - مُضَاعَفَةً [ ضعف ] ه : آن چيز را دو برابر كرد .
ضَاغَطَ - ضِغَاطاً و مُضَاغَطَةً ه : براى او مزاحمت ايجاد كرد ، مزاحم يكديگر شدند .
الضَّاغِط - فا ، نگهبان و مراقب ، امانتدار چيزى .
ضاغَنَ - مُضاغَنَةً [ ضغن ] ه : كينهء او را به دل گرفت ، بر يكديگر كينه گرفتند .
الضَّاغِن - كينه توز ، كسى كه هميشه در دل كينه دارد ؛ « فَرَسٌ ضَاغِنٌ » : اسبى كه بدون زدن راه نرود .
الضَّاغُوط - فشار دهنده ، كابوس .
ضافَ - - ضَيْفاً و ضِيَافَةً [ ضيف ] ه : او را دعوت به ميهمانى كرد ، براى او ميهمان آمد ؛ « ضَافَ الهَمُّ فلاناً » : بر فلانى اندوه وارد شد ، - الَيْه : به او اظهار تمايل نمود ، - تِ الشَّمْسُ : خورشيد رو به غروب رفت ، - السَّهْمُ عَن الهَدَف : تير به هدف نخورد ، - الرَّجُلُ : آن مرد ترسيد ، - منه : از ترس او بازگشت .
الضافي - [ ضفو ] : چيز بسيار ، مُفَصَّل ؛ « ثَوبٌ ضَافٍ » : پيراهن بلند .
ضافَرَ - مُضَافَرَةً [ ضفر ] ه على الأَمر : به او كمك و يارى كرد .
ضاقَ - - ضِيقاً و ضَيْقاً [ ضيق ] : تنگ شد ، - الرَّجُلُ : آن مرد بخيل شد ، - صَدْرُه :
سينه اش پر از خشم شد ، - تْ بِه السُّبُلُ :
راهها بر او بسته شد ، با مشكلات رو به رو . شد ، - تْ يَدُه عَن : از انجام آن كار ناتوان شد .
الضَّالّ - ج ضُلَّال و ضالُّون [ ضلّ ] : گم شده ، گمراه .
الضَّالَّة - ج ضَوَالُّ [ ضلّ ] : مؤنث ( الضّالّ ) است ، چيزى كه از دست رفته و به دنبالش مىگردى . ؛ « ضَالَّةُ مَنشُودة » گمشدهء دلخواه .
الضَّالِع - كج و معوج شده .
ضامَ - - ضَيْماً [ ضيم ] ه : به او ستم كرد ، - ه حَقه : حق او را كم كرد .
الضَّامِر - ج ضُمَّر : لاغر و باريك ، كم گوشت .
الضَّامِرَة - ج ضَوَامِر : مؤنث ( الضَّامِر ) است .
الضَّامِن - فا ، كفيل ، متعهد .
ضانَى - مُضَانَاةً [ ضنو ] الشيءَ أو الأَمرَ : در آن كار سختى كشيد .
الضَّانِي - [ ضأن ] : گوشت گوسفند .
الضَّاوِي - [ ضوي ] : فا ، كسى كه شب هنگام آيد و دربِ منزل را زَنَد .
الضَّاوِيّ - [ ضوي ] : لاغر و باريك ، ريز اندام و ضعيف .
الضَّاويَّة - [ ضوي ] : مؤنّث ( الضَّاوِيّ ) است .
الضَّأْضاء - [ ضأضأ ] : سر و صداى مردم در جنگ .
ضَأْضَأَ - ضَأْضَأَةً [ ضأضأ ] القومُ في الحرب :
مردم در جنگ از خود سر و صدا راه انداختند .
ضَؤُلَ - - ضَالَةً و ضُؤُولَةٌ [ ضأل ] : ضعيف شد ، كوچك شد .
الضُّوَّلَة - [ ضأل ] : ناتوان و لاغر .
ضَأَنَ - ضَأْناً [ ضأن ] الضَأْنَ : گوسفند را از بز جدا كرد .
الضَّأْن - [ ضأن ] ( ح ) : اسم جنس است براى گوسفند .
الضَّأْنِيّ - [ ضأن ] : گوشت گوسفند .
الضَّئِيل - ج ضُؤلَاء و ضِئال و ضَئِيلُون [ ضأل ] : لاغر ، كوچك ، باريك ، پست .
الضَّئِيْلَة - [ ضأل ] : مؤنث ( الضَّئِيل ) است ، قسمت بالاى لوزه در دهان ( سق ) ، - ( ح ) :
مار باريك .
ضَبَّ - - ضَبّاً [ ضبّ ] : ساكت شد ، - الشَّيْءُ : آن چيز بر زمين چسبيد ، - عَلَى الشَّيْءِ : شامل آن چيز شد ، - عَلَيْه : آن را سخت طلب كرد ، - ضَبّاً و ضَبِيباً الرِّيقُ اوِ الدَّمُ : آب دهان يا خون روان شد .
الضَّبّ - [ ضبّ ] ( ح ) : سوسمار ، ج اضُبّ و ضُبَّان و ضِبَاب و مَضَبَّة ، كينهء پنهانى ، ج ضِباب ، بيمارى كه باعث خونريزى لب مىشود ، تورّم در سينه و يا پاى شتر .
الضِّبّ - ج ضِبَاب [ ضبّ ] : كينهء درونى .
الضَّبَّاء - [ ضبّ ] : مؤنث ( الأَضَبّ ) است .
الضَّبَابَة - ج ضَبَاب [ ضبّ ] : ابرى كه زمين را مىپوشاند .
الضُّبَارَة - ج ضَبَائِر : برگهاى روزنامه و يا چوبههاى تير ، پرونده .
الضِّبَارَة - ج ضَبَائِر : مرادف ( الضُّبارَة ) است .
الضَّبَاع - بالا بردن دستها براى دُعا .
الضَّبَان - قطعه اى از چرم يا قماش كه داخل كفش قرار مىدهند . ( تركى ) است ) .
ضَبِبَ - - ضَبَابَةً [ ضبّ ] المكانُ : در آن جا سوسمار بسيار پديد آمد .
ضَبُبَ - - ضَبَابَةً [ ضبّ ] المكانُ : مرادف ( ضَبَب ) است .
ضَبَّبَ - تَضْبِيباً [ ضبّ ] البابَ : درب را با آهن پوشانيد ، - عَلَى الشَّيء : آن چيز را سخت گرفت ، - عَلَى الضَّبِّ : سوسمار را آزار نمود .
الضَّبِب - [ ضبّ ] من الأَمكنة : چاى پُر از سوسمار .
الضَّبَّة - ج ضِبَاب [ ضبّ ] ( ح ) : مؤنث ( الضَّبّ ) است ، شكوفه گُل قبل از باز شدن ، قطعه آهن و يا چوب كه بوسيلهء آن درب را