كرد .
ادَّمَلَ - ادمَالًا [ دمل ] الجرحُ : زخم بهبود يافت .
أَدْمَنَ - إِدْمَاناً [ دمن ] الشيءَ : آن چيز را ادامه داد ، - على الأَمْر : بر آن كار معتاد شد . اين تعبير در زبان متداول رايج است .
أَدْنَى - إِدْنَاءً [ دنو ] : نزديك شد ، زندگى او سخت بود ، - هُ : او را به خود نزديك كرد ، - السترَ : پرده را آويخت .
ادَّنَى - ادِّنَاءً [ دنو ] : نزديك شد .
الأَدْنَى - ج أَدان و أَدْنَوْن ، م دُنْيا ج دُنىّ [ دنو ] :
اسم تفضيل از ( الدّنِيّ ) است به معناى خوارتر ، نزديكتر ؛ « مِنْ أدناه الى اقصاه » : از نزديكتر تا دور تر ، پائين ، زير ؛ الْمُوَقِّعُونَ ادناهُ « : امضا كنندگان زير ؛ » ادْنى منِ حَبْل الوَرِيد « : از شاهرگ گردن نزديكتر است ؛ » أَلْحَدُّ الأَدْنَى « : كمترين ميزان يا درجهء چيزى ، كمترين حد ، كمترين مقدار ؛ » الشرّق الأدنى « : كشورهاى خاور نزديك كه در منطقه شرقى درياى مديترانه است .
أَدْنَأَ - إِدْنَاءً [ دنأ ] : آن مرد مرتكب عيب و نقص شد .
الأَدْنَأ - م دَنْأَى ، ج دُنْءٌ [ دنأ ] : آنكه قسمت زير گردنش به سينه چسبيده باشد .
أَدْنَفَ - إِدْنَافاً [ دنف ] المريضُ : بيمارى مريض سخت و مشرف به مرگ شد ، - تِ الشمسُ : خورشيد به غروب نزديك و زرد رنگ شد ، - هُ المرضُ : بيمارى بر او سخت شد ، - الشيءَ : آن چيز را نزديك كرد .
الأَدْنَوْن - [ دنو ] : نزديكترين افراد خانواده ؛ « الأَقْرِباءُ الأَدْنَون » : خويشاوندان نزديك .
الأَدْهَى - [ دهي ] : تيز هوشتر و زيركتر ، بدترين و سختترين بلاها .
ادْهَامَّ - ادْهِيمَاماً [ دهم ] : مرادف ( ادهَمَّ ) است .
الأَدْهَس - م دَهْسَاء ، ج دُهْس [ دهس ] :
سرزمين نرم و هموار غير شنى .
أَدْهَشَ - إِدْهَاشاً [ دهش ] هُ : او را سرگردان كرد .
أَدْهَقَ - إِدْهَاقاً [ دهق ] الكأسَ : ظرف را پر كرد ، - هُ : از او سبقت گرفت .
أَدْهَمَ - إِدْهَاماً [ دهم ] هُ : او را اندوهگين كرد .
ادْهَمَّ - ادْهِمَاماً [ دهم ] الفرسُ : اسب سياهگون شد .
الأَدْهَم - م دَهْمَاء ، ج دُهْم [ دهم ] : سياه ، از آثار باستانى ، اثر جديد ، - ج ادَاهِم : قيد و بند .
أَدْهَنَ - إِدْهَاناً [ دهن ] هُ : او را فريب داد و خلاف آنچه را كه در باطن دارد اظهار نمود ، - عليه : آن را ابقا كرد ؛ « ما ادْهَنْتَ إلَّا على نَفْسِك » هر چه كه بود براى خود نگهداشتى .
ادَّهَنَ - ادِّهَاناً [ دهن ] : خود را با روغن چرب كرد .
أَدْوَأَ - إِدْوَاءً و إِدَاءً و إدْاءَةً [ دوأ ] : بيمار شد ، - هُ : او را به بيمارى دچار كرد .
الأَدِيب - ج أُدَبَاء [ أدب ] : آنكه متخصص در زبان و ادبيات باشد ، آنكه در فرهنگ و تمدن و آموزش تحصيلات عاليه داشته باشد ، نويسنده .
أُدِيمَ - [ دوم ] بهِ : سرگيجه گرفت .
الأَدِيم - ج أَدَم و أُدُم و آدَام [ أدم ] : پوست دباغى شده ، چرم ؛ « اديمُ الصُّحى » : آغاز چاشت ، - السمَاءِ : آنچه كه از آسمان آشكار شود ، - الأرضِ : قشر زمين ، - النهارِ :
تمامى روز ؛ « ظَلَّ ادِيمَ النهارِ صائماً » : تمام روز را روزه گرفت ؛ « الخبزَ الأَدِيم » : نان كه با نانخورش آميخته شده باشد .
إِذْ - ظرف زمان براي ماضى است كه معمولا قبل از جمله مىآيد . و گاهى جمله حذف مىشود و بجاى آن تنوين مىنشيند مانند « مَتَى جاءَكم الموتُ فَحِينئذٍ تعلمون » ، گاهى حرف ( مُفَاجَأة ) مىباشد مانند « بينما انا جَالِسٌ اذ جَاءَ زيدٌ » : من نشسته بودم كه ناگهان زيد آمد ، و گاهى به معناى لام تعليل مىآيد مانند « ضَرَبْتُ ابنى اذْ أَسَاءَ » :
فرزندم را زدم براى اينكه بد كرده بود ؛ « اذْ ذاك » : به معناى ( حينئذٍ ) : آنگاه مىباشد ؛ « اذْ إنَّ » مرادف ( بما أنّ ) : براى اينكه .
إِذَا - ظرف است براى مستقبل و متضمن معناى شرط است مانند : « إذا اجتهدتَ نجحتَ » : اگر كوشش كنى قبول و كامياب مىشوى ، و گاهى حرف مفاجأة مىآيد مانند « خَرجتُ فاذا أسَدٌ بالبابِ » : از خانه بيرون شدم ناگاه شيرى جلوى درب ايستاده بود ؛ « إلَّا اذَا » : به معناى ( مَا لَمْ ) مىباشد .
إِذاً - حرف جواب و جزاء يا مكافَأة است .
گويند كه اين حرف هنگام نصب فعل مضارع با نون نوشته مىشود ( إذَنْ ) .
الأَذَى - [ أذي ] : زيان و آزار كم .
أَذَابَ - إِذَابةً [ ذوب ] السمنَ : روغن را ذوب كرد ، - جُهْدَهُ : كوشش خود را از ميان برد .
الأَذَاة - [ أذي ] : زيان و يا آزارى كم و اندك .
أَذَاد - إِذَادَةً [ ذود ] هُ : او را در دفاع با دشمن يارى نمود .
أَذَار - [ أذر ] : به واژهء ( آذَار ) رجوع شود .
أذَاعَ - إِذَاعَةً [ ذيع ] الخبرَ و بالخبرِ : آن خبر را پخش كرد ، - السرَّ و بِالسِّرِّ : راز را آشكار كرد .
الإذَاعَة - [ ذيع ] : مص ، پخش خبر يا آگهى يا موسيقى و غيره از راديو و تلويزيون ؛ « اذاعةُ الأَخبارِ » : پخش خبر ، راديو ؛ « الإذاعة اللُبنانيَّة » : راديو لبنان ؛ « دارُ الإذاعَة » : مركز پخش خبر و جز آن .
أَذَاقَ - إِذَاقَةً [ ذوق ] هُ الشيءَ : آن چيز را به او چشانيد .
أَذَالَ - إِذَالَةً [ ذيل ] الثوبُ : آن جامه دامن دار شد ، - الرّجلُ ثوبَهُ : آن مرد جامهء خود را به صورت دامن درآورد ، دامن جامه را دراز كرد ، - تِ ألمرأةُ قناعَها : آن زن سر خود را با روسرى پوشانيد ، - الدمعَ : اشك ريخت ، - هُ : به او توهين كرد ، - فرسَهُ او غلامَهُ : به اسب يا غلام خود نرسيد و به آنها توجهى نكرد از اينرو هر دو لاغر و ناتوان شدند .
الأَذَان - اعلام به امر است ، بانگ نماز ،