اذان و اقامه .
أَذْأَبَ - إِذْآباً [ ذأب ] : از گرگ ترسيد .
اذّبَحَ - اذّبَاحاً [ ذبح ] : حيوانى ذبح شده گرفت .
أَذْبَلَ - إِذْبَالًا [ ذبل ] النباتَ أو الفرسَ : گياه و يا اسب را پژمرده و فرسوده كرد .
اذَّخَرَ - اذِّخَاراً [ ذخر ] : به معناى ( ذَخَرَ ) است ؛ « لَم يذَّخِر وُسْعاً » : همهء كوشش خود را به كار برد و فروگذار نشد .
الإذْخِر - ج أَذَاخِر [ ذخر ] ( ن ) : گياهى است خوشبوى ، گياه سبز .
اذْدكَرَ - اذْدِكَاراً [ ذكر ] الشيءَ : به معناى ( ذَكَرَ ) است .
الأَذْرَأُ - م ذَرْآء ، ج ذُرْء [ ذرأ ] : آنكه موى سرش سفيد باشد .
أَذْرَبَ - إِذْرَاباً [ ذرب ] السيفَ : شمشير را تيز كرد .
الأَذْرَبِيّ - [ ذرب ] : منسوب به آذربايجان بر خلاف قياس است .
أَذْرَعَ - إِدْرَاعاً [ ذرع ] الشيءَ : آن چيز را با بازوى خود گرفت ، - ذِرَاعَيهِ من تحت الجُبَّة :
بازوان خود را از زير جبه بيرون كشيد ، - فى الكلام : بسيار سخن گفت .
أَذْرَقَ - إِذْرَاقاً [ ذرق ] الطائرُ : پرنده فضله انداخت ، - المكانُ : آن مكان گياه رويانيد .
أَذْعَرَ - إِذْعَاراً [ ذعر ] هُ : او را ترسانيد .
أَذْعَفَ - إِذْعَافاً [ ذعف ] هُ : او را با شتاب كشت .
أَذْعَنَ - إِذْعَاناً [ ذعن ] لهُ : مرادف ( ذَعِنَ ) به معناى از او فرمانبردارى كرد ، - بِالحقّ : به حق اقرار و اعتراف كرد .
أذَفَّ - إِذْفَافاً [ ذفّ ] الجريحَ : با حمله به مجروح او را كشت .
الأَذْفَر - م ذَفْرَاء ، ج ذُفْر [ ذفر ] : آنچه كه بوى آن همه جا را پر كند چه خوش باشد و يا چه بد ولى اغلب بر بوى بد اطلاق مىشود .
أَذْكَى - إِذْكَاءً [ ذكو ] النارَ : آتش را روشن كرد ، - الحربَ : آتش جنگ بر پا كرد .
أَذْكَرَ - إِذْكَاراً [ ذكر ] هُ الشيءَ : آن چيز را به ياد او آورد ، - تِ المرأةُ : آن زن پسر زائيد .
اذَّكَرَ - اذكَاراً [ ذكر ] الشيءَ : به معناى ( ذَكَرَهُ ) است : آن چيز را به ياد او آورد .
أَذَلَّ - إِذْلَالًا [ ذلّ ] هُ : او را خوار و زبون كرد ، او را خوار يافت ، - الرجلُ : ياران او خوار و زبون شدند ، سزاوار خوارى و زبونى شد .
أَذْلَالُ - [ ذلّ ] الناس : مردم فرومايه .
الأَذْلَف - م ذَلْفَاء ، ج ذُلف [ ذلف ] : آنكه داراى بينى خرد و پهن است .
أَذْلَقَ - إِذْلَاقاً [ ذلق ] السكَّينَ : كارد يا تيغ را تيز كرد ، - الطائرُ : پرنده فضله افكند .
الأَذْلَق - ج ذُلْق [ ذلق ] من الأَلسنة او الأَسنَّة :
زبان يا دندان تيز .
أَذَمَّ - إِذْمَاماً [ ذمّ ] الرجلُ : آن مرد كارى كرد كه سزاوار نكوهش است ، - هُ : او را نكوهيده يافت ، او را مورد پشتيبانى خود قرار داد ، - بِهم : آنها را نكوهيده رها كرد ، - عَلَيه : براى او زينهار گرفت ، - المكانُ : آن مكان خشك و بىبركت شد .
إِذْما - حرف شرط و جازم است كه دو فعل را مجزوم مىكند و به معناى ( انْ ) شرطيه مىباشد مانند « إذْما تَقُمْ أَقُمْ » .
أَذْمَى - إِذْمَاءً [ ذمي ] فلاناً : او را سخت زد و نيمه جان ساخت .
أَذَنَ - - أَذْناً هُ : بر گوش او زد .
أَذِنَ - - إِذْناً و أَذَناً و أَذَاناً و أَذانَةً بالشيء : آن چيز را دانست ؛ « اذِنَ بِالسُّقوط » : نشانهى افتادن سخت آن را دانست ، - اذناً اليهِ و لهُ : به او گوش فراداد ؛ « حدّثته فَاذِنَ لى احْسَنَ الأَذَن » :
با او سخن گفتم و او خوب به سخنانم گوش داد ؛ - اذناً و أذيناً لهُ فى الشيءِ : دربارهء آن چيز به او اجازه داد .
أُذِن - از درد گوش خود ناليد .
أَذَّنَ - تأْذِيناً بالصلاة : اذان نماز گفت و به نماز دعوت كرد .
الأُذْن - مؤنثة ، ج آذان ( ع ا ) : گوش ؛ « أُذنُ الإبريق » : دستهء آفتابه .
الإذْن - اعلام به اجازه ؛ « فعله بإذنى » : آن كار را با اطلاع و اجازهء اينجانب انجام داد ، اجازه دادن ؛ « اذْنُ البريد » ج أُذُونَاتُ البريد : حوالهء پستى .
الأُذُن - مؤنّثة ، ج آذَان ( ع ا ) : گوش ، عضو شنوائى .
إِذَنْ - حرف جواب و جزاء يا مكافأة است . گويند كه اين حرف هرگاه فعل مضارع را منصوب كند با نون نوشته مىشود .
أَذْنابُ - [ ذنب ] الناس : مردم فرومايه و پست .
أَذْنَبَ - إِذْنَاباً [ ذنب ] الرجلُ : آن مرد گناه كرد .
الأَذْنَب - [ ذنب ] : هر جانورى كه دم بلند دارد ؛ « ضَبٌّ اذْنَب » : سوسمار دم بلند .
أَذْهَبَ - إِذْهَاباً [ ذهب ] هُ و بهِ : او را از جاى خود بيرون كرد ، دور كرد ، - الشيءَ : آن چيز را با آب طلا زراندود كرد .
أَذْهَلَ - إِذْهَالًا [ ذهل ] هُ : او را سرگردان كرد ؛ « هذا يذهِلُ عَقْلَ كلِّ انسان » : اين چيز عقل هر انسانى را بدر و سرگردان مىكند .
أَذْهَنَ - إِذْهَاناً [ ذهن ] الرجلَ عن الأمر : او را از آن امر فراموشى داد .
أَذْوَى - إِذْوَاءً [ ذوي ] هُ : آن را پژمرده كرد .
الأَذْوَاء - [ ذو ] : اشاره به پادشاهان يمن است كه در اول القابِ آنها ( ذو ) مىآوردند مانند « ذويزن » ، « ذونواس » ، « ذورياش » .
أَذْوَدَ - إِذْوَاداً [ ذود ] هُ : مرادف ( أذادَهُ ) است به معناى او را در دفاع از دشمنش يارى كرد .
أَذِيَ - - أَذىً و أَذَاةً [ أذي ] : آزرده شد .
الأَذِيَّة - [ أذي ] : مرادف ( الأَذَى ) است .
أَذْيَلَ - إِذْيَالًا [ ذيل ] : مرادف ( اذَالَ ) است .
الأُذَيْنُ - الأَيْسرُ و الأيمنُ ( ع ا ) : دهليز قلب .
الأَذِين - اذانگوى ، مؤذن ، حاجب ، كفيل ، پيشوا و رهبر قوم .
الأُذَيْنَة - مصغر ( الأُذُن ) است .
أَرَى - - أَرْياً [ أري ] تِ النحلُ : زنبور عسل ساخت .
أَرَى - - إِرَاءَةً و إرَاءً [ رأي ] هُ إِيّاه : آن چيز را به او نشان داد ؛ « أرِني بِرَأْيِكَ » : براى من نظر