مگس سبز رنگ .
الأَخْيَف - م خَيْفَاء ، ج خِيف [ خيف ] : آنكه يك چشمش به رنگ آبى و چشم ديگرش به رنگ سرمهاى باشد .
أَخْيَلَ - إِخْيَالًا [ خيل ] تِ السماءُ : آسمان آمادهء باريدن شد ، - تِ النّاقَةُ : پستان آن ماده شتر داراى شير شد ، - القومُ : آن قوم به ابرى خيالى چشم دوختند ، - المكانُ بِالنبّات : آن مكان با گياهان بسيار رونق گرفت .
الأَخْيَل - م خَيْلَاء ، ج خِيل و أَخَائِل [ خيل ] :
آنكه بر روى بدن خالهاى بسيار دارد ، آنكه دائى دارد ، - ج أَخَايِل : گونهاى پرنده كه هر كس آن را به بيند فال بد زند .
أَخْيَمَ - إِخْيَاماً [ خيم ] الخيمةَ : چادر يا خيمه را نصب كرد .
أَدَا - - أُدُوّاً [ أدو ] الثمرُ : ميوه رسيده شد ، - اللبنُ : شير بسته و سفت شد ، - أَدْواً اللَبَنَ :
از شير كره بدست آورد .
أَدَى - - أَدْياً [ أدي ] الشيءَ : آن چيز را وصل كرد ، - هُ : آن را پرداخت .
أَدَّى - تأديةً [ أدي ] الشيءَ : آن چيز را پيوند داد ؛ « ادّى اليهِ الخبرَ » : خبر را به او رسانيد ، - هُ : آن را تأديه و پرداخت كرد ؛ « ادَّى خِدْمةً » : خدمتى كرد ؛ « ادّى مَا عليهِ مِن دَيْنٍ » :
بدهى خود را پرداخت ؛ « ادّى واجبَ الاحترام » : اداى احترام كرد ، - يميناً : سوگند خورد ، - السّلامَ : سلام كرد و يا درود گفت .
الأَدَاء - [ أدي ] : رسانيدن ، بجاى آوردن ، تقرير ، روشن خواندن و تلفظ كردن .
الأَدَاة - ج أَدَوَات [ أدو ] : ابزار مانند « أَدَواتُ النجّارة » : ابزار آلات نجارى ؛ « اداةُ التعْبير » :
زبان و لغت ، - فى الصّرف : نام برخى از حروف است مانند « الأدواتُ الجازِمَة » :
حروف جازمه .
أَدَاخَ - إِدَاخَةً [ دوخ ] هُ : او را خوار و زبون كرد .
أَدَادَ - إِدَادَةً [ دود ] الطعامُ : در غذا كرم پديد آمد .
أَدَارَ - إِدَارةً [ دور ] الشيءُ : آن چيز دور زد يا چرخيد ، - الشيءَ : آن چيز را چرخانيد ، آن را داد و ستد كرد ، - الأَمْرَ : آن كار را فرا گرفت ، - هُ عن حقِّهِ : از او خواست كه حق خود را ناديده گيرد و او را منصرف گردانيد ، - هُ عليهِ : كوشيد تا وى را ملزم به آن كار كند ، - بوجهِهِ الى : چهرهء خود را بسوئى گردانيد ؛ « ادارَ رأسَه الى كذا » : سر خود را به طرفى برگردانيد ؛ « أَدِيرَ به » : به بيمارى سرگيجه دچار شد .
الإدَارة - [ دور ] : مص ، دستگاه امور ادارى كشور اعم از دولتى يا بخش خصوصى ؛ « سُوءُ الإدارة » : بىنظمى ؛ « مَجْلسُ الإدَارة » :
شوراى ادارى كه بر امور مربوط نظارت كنند ؛ « مركزُ الإدارة » : ادارهء مركزى .
الإدَاريّ - [ دور ] : منسوب به ( الإدارة ) است ؛ « اداريّاً » : رسمى ، برابر با مقررات ادارى .
أَدَاسَ - إِداسةً [ دوس ] الزرعَ : كشت را كوبيد .
أَدافَ - إِدَافَةً [ دوف ] الدواءَ و نحوَهُ : دارو و مانند آن را درهم آميخت ، دارو را در آب ذوب كرد .
أَدَالَ - إِدَالَةً [ دول ] الشيءَ : آن چيز را متداول كرد ، - اللَّهُ بني فلانٍ من عدوِّهم : خداوند آن قوم را بر دشمنشان پيروز گردانيد ، - اللَّهُ زيداً عن عمرٍو : خداوند ، دولت و توانگرى را از عمرو گرفت و به زيد داد .
الإدَالَة - [ دول ] : مص ، چيرهگى ، پيروزى .
أَدَامَ - إِدَامَةً [ دوم ] الشيءَ : آن چيز را پايدار كرد ، - الأمرَ : آن كار را همواره ادامه داد ، - القِدْرَ : جوشش ديگ را با كمى آب سرد فرونشانيد ، - تِ السّماءُ : آسمان پيوسته باريد ، - الدلوَ : دلو را پر كرد .
الإدَام - ج آدَام و أُدُم [ أدم ] : نان خورش ، خوشبو كنندهء نان .
الأَدَّام - [ أدم ] : تاجر پوست .
أَدَانَ : إِدَانَةً [ دين ] : وام گرفت ، - هُ : به او وام داد ، او را متهم ساخت ، او را محكوم كرد .
ادَّانَ - ادّيَاناً [ دين ] : وام گرفت ، - الشّيءَ :
آن چيز را با گرفتنِ وام خريد .
الإدَانَة - [ دين ] : مص ، محكوميت شخص در دادگاه ؛ « صَدَرَ الحكمُ بِادانَتِهِ » : بر عليه او حكم صادر شد .
أَدْأَبَ - إِدْآباً [ دأب ] هُ : آن را ادامه داد ، او را خسته كرد ، او را نيازمند به ملازمت كرد .
أَدَبَ - - أَدْباً [ أدب ] : جشن مهمانى بر پا نمود ، - هُ : او را به مهمانى دعوت كرد .
أَدُبَ - - أَدَباً [ أدب ] : آن مرد دانشمند و اديب شد ، زيرك و هوشيار و ظريف شد .
أَدَّبَ - تَأْدِيباً [ أدب ] هُ : او را ادب آموخت ، او را تربيت كرد و تعليم داد ، او را بر كار بدى كه كرده بود كيفر داد .
أَدَبَّ - إِدْبَاباً [ دبّ ] الصبيَّ : كودك را به نرمى راه برد .
الأَدَب - ج آدَاب [ أدب ] : ظرفيت ، تهذيب ؛ « قليلُ او عديمُ الأَدَب » : بىادب ؛ « علمُ الأَدَب » : ادبيات ، دانشى كه با آن لغزش در كلام عرب چه از نظر لفظ و چه نوشتن را بازدارد ؛ « رجالُ الأدَب » : اديبان و نويسندگان .
الأَدَبّ - م دَبَّاء [ دبّ ] : آنچه كه پر موى و پشم باشد ، شترى كه كرك بسيار دارد .
الأَدْبَار - [ دبر ] : پايان ، آخر ؛ « جاءَ ادْبارَ الشّهر و فى ادْبارِهِ » : در پايان ماه آمد .
أَدْبَرَ - إِدْبَاراً [ دبر ] هُ : او را پشت خود افكند ، - فلانٌ : فلانى مرد ، به باد دبور درآمد ، - الأمْرُ : آن كار بپايان رسيد ، - عنهُ : از او روى گردان شد و رفت ، - تِ الدّنيا :
روزگار بد آورد و روى گردان شد . اين كلمه ضد ( اقْبَلَتْ ) است ، - هُ القتبُ : پالان پشت ستور را زخم كرد .
أَدْبَقَ - إِدْبَاقاً [ دبق ] هُ : آن چيز را چسبانيد .
الأَدَبِيّ - [ أدب ] : امر معنوى ؛ « الضررُ الأَدَبِيّ » : زيان معنوى كه به آبرو و موقعيت اجتماعى شخص بستگى دارد . ضد اين تعبير « الضرر الماديّ » است كه به معناى زيانهاى مالى مىباشد .