وَ جَوْسَاناً القومُ بين البُيوتِ و الدورِ : در ميان خانهها براى غارت و چپاول و فساد جستجو كردند همچنانكه جاسوسان بدنبال بدست آوردن اخبار مىباشند .
الجَاسَّة - [ جسّ ] : واحد ( الجَوَاسّ ) است .
الجَاسد - خون خشكيده .
الجَاسِر - ج جُسَّار و جاسِرون : شجاع و قهرمان .
الجَاسُوس - ج جَوَاسِيس [ جسّ ] : جاسوس ، آنكه بدنبال بدست آوردن اخبار است تا بيايد و گزارش دهد . مأمور مخفى .
الجَاسُوسِيَّة - [ جسّ ] : حرفهء جاسوس است ، جاسوسى ، ادارهء اطلاعات و امنيت و آگاهى ؛ ( ضِدُّ الجاسُوسيَّة ) : سازمان ضد آگاهى .
جاشَ - - جَيْشاً و جَيَشاناً و جُيُوشاً [ جيش ] تِ النفسُ : سينه پُر از خشم و جوش شد ، سرگردان شد ، - تِ القِدْرُ : ديگ به جوش آمد ، - تِ الحربُ بينهُم : جنگ ميان آنها درگرفت ، - البحرُ : دريا طوفانى شد ، - تِ العَينُ : چشم پُر از اشك شد ، - الميزابُ : آب از ناودان روان شد ، - الوادي : درّه پُر از آب شد ، - تْ نفسُ الجبانِ : دل آن مَرد ترسو ناآرام شد و او را به فرار واداشت .
جاعَ - - جَوْعاً و مَجَاعَةً [ جوع ] : گرسنه شد ، اين واژه ضد ( شَبِعَ ) است ، - اليه : به سوى او مُشتاق شد .
جاعَلَ - مُجَاعَلَةً و جِعَالًا [ جعل ] هُ : به او رشوه داد يا به او مُزد كار داد .
جافَ - - جَوْفاً [ جوف ] هُ : آن چيز را گود كرد ، - هُ بالطعنة : نيزه را به درون بدن او زد .
جافَ - - جَيْفاً [ جيف ] تِ الجُثَّةُ : آن لاشه بوى بد گرفت .
الجَافّ - [ جفّ ] : چيز خشك .
جافَى - مُجَافَاةً [ جفو ] الرجلَ : به آن مَرد ستم كرد . اين واژه ضد [ آنسَ ] است .
الجَافِل - حيوان فرارى و ناآرام .
الجافِي - ج جُفَاة [ جفو ] : سِفت و غليظ ؛ « جافي الخُلق » : تند خوى و بد اخلاق .
الجَافِيَة - ج جافِيَات و جَوَافٍ [ جفو ] : مؤنَّث ( الجَافي ) است .
الجَاكِتَّة - ژاكت ، كُت . اين واژه فرانسوى است .
جالَ - - جَوْلًا و جُولًا و جُؤُولًا و جَوَلَاناً و جِيلَاناً [ جول ] في المكان : در آنمكان گشت ، آنجاى را دور زد ، - القومُ جَوْلَةً : آن قوم در ميدان به گشت پرداختند و سپس حمله كردند ، - الدمعُ في عَينيه : چشمانِ او پُر از اشك شد ؛ « ما يجولُ في خَاطِره أو بخاطِرِه » : آنچه كه به خاطر وى مىرسد ، آنچه كه انديشهء او را فرا مىگيرد ، - جَوْلًا الشيءَ : آن چيز را برگزيد .
الجَال - [ جول ] : كنار كوه ، ديوار قبر يا چاه .
الجَالَ - ج جَالَّة [ جلّ ] : آنكه از وطن خود به جاى ديگر رفته باشد .
جالَى - مُجَالاةً [ جلو ] فلاناً بالأَمر : آن كار را بر او آشكار كرد .
الجَالِب - فا ، انگيزه و علت .
الجَالَّة - [ جلّ ] : گروهى از مردم كه از خانه و وطن خود خارج شوند و به كشورهاى ديگر رفته و در آنجا اقامت كنند .
الجَالِحَة - ج جَوَالِح من السنين : سال بسيار خشك و قَحطي .
جالَدَ - مُجَالَدَةً و جِلاداً [ جلد ] هُ بالسيف : با شمشير او را زد .
جالَسَ - مُجَالَسَةً [ جلس ] هُ : با او همنشينى كرد .
الجَالِسْ - فا ، ج جُلُوس و جُلَّاس ، - عند العامَّة :
و در زبان متداول به معناى كج و خميده است كه ضد ( الأَعوَج ) مىباشد .
الجَالِع - سر برهنه ، پُر رو و بى شرم .
الجَالِيَة - ج جَوَالٍ و جَالِيَات [ جلو ] : بيگانگانى كه از كشورى ديگر به كشورى آمده و در آنجا اقامت گُزيدهاند ، اقليّت مذهبى ، اهل ذمة .
الجَام - ج جامات و أَجْوَام و أَجْؤُم و جُوم [ جوم ] :
جام ، اين واژه فارسى است ؛ « صَبَّ جامَ غضبِه على فُلان » : كاسهء خشم خود را بر سر فلانى ريخت .
الجَامِح - ج جَوَامِح ، بلفظ واحد للمذكَّر و المؤنّث :
فا ، كار دشوار . اين واژه در مذكر و مؤنث يكسان به كار مىرود .
الجَامِد - ج جَوَامِد : جامد مانند سنگ ، معدن ؛ « الفعلُ الجَامِد » : اين اصطلاح بر فعلهاى غير متصرف مانند ( لَيْسَ ) و ( عَسى ) اطلاق مىشود .
جامَعَ - مُجَامعةً و جِمَاعاً [ جمع ] هُ على كذا : در امرى با او جمع شد يا موافقت كرد ، - المَرْأَةَ : با آن زن همبستر شد .
الجَامِع - ج جَوَامِع : فا ، مسجد جامع ، مُصلَّى ، جاى عبادت ؛ « الكلامُ الجامِع » : سخن كوتاه و پُر معنا ؛ « اليومُ الجامِع » : روز جمعه ؛ « قِدْرٌ جامِعٌ » : ديگِ بزرگ .
الجَامِعَة - مؤنث ( الجَامِع ) است ، علاقه ، ارتباط ، گونهاى از زيور آلات كه بر دست كنند ، يكى از أَسفار كتاب مقدس ، دانشگاه ، بستگى با هم ؛ « جامِعَةُ الدّول العربيَّة أَو الجَامِعَة العربيّة » : جامعه يا شوراى هماهنگى دولتهاى عربى ؛ « قِدرٌ جامِعَةٌ » :
ديگ بزرگ ؛ « جامِعَةُ الكهرباءِ » : مركز بزرگ شبكههاى نيروى برق .
الجَامِعِيّ - نسبت به ( الجَامِعة ) است به معناى استاد و دانشجوى دانشگاه .
الجَامِكِيَّة - ج جَامِكِيَّات : حقوق كارمندان دولت اعَمّ از كشورى و لشكرى ، اين واژه تُركى است .
جامَلَ - مُجَامَلَةً [ جمل ] هُ : با او مُجامله و خوشرفتارى كرد ، به او نكويى كرد بى آنكه با وى در دوستى خالص باشد .
الجَامُور - ج جامُورَات : لُبِّ درخت خُرما .
الجَامُوس - ج جَوَامِيس ( ح ) : گاوميش ، كه بر دو گونه است اهلى و وحشى . اين واژه فارسى است .
جانَ - - جَوْناً [ جون ] : سياه شد .
الجَانّ - ج جِنَّان : اسم جمع است براى ( جِنّ ) به معناى اجِنّه يا پريان .
جانَى - مُجَانَاةً [ جني ] عليه : او را به گناهى