الإبل - ج آبال : شتران .
الأَبَلّ - م بَلَّاء ، ج بُلّ : سختترين مُصحّح و موافق ؛ « لَا شىءَ ابَلَّ لِلْجِسْم مِن كَذَا » : براى بدن چيزى سختتر از آن نيست ، مرد بىشرم و كينهتوز ، مرد فاسد و فاجر .
أَبْلَى - إبْلاءً [ بلي ] الثوبَ : جامه را كهنه كرد ، - في الْحَربِ بَلَاءً حَسَناً : در جنگ سختيها كشيد .
الأَبَلَة - [ و بل ] : آشفتگى ، سنگينى ، سختى ، امتلاء معده ؛ « اخَذَتْهُ ابَلَةُ الطَّعامِ » :
سنگينى غذا باعث امتلاء معدهء او شد .
الأُبلَّة - قبيله ، ايل .
أَبْلَجَ - إِبْلاجاً [ بلج ] الصبحُ : بامداد برآمد و روشن شد .
الأَبْلَج - م بَلجَاء ، ج بُلْج : واضح و آشكار ؛ « حَق ابْلَج » : حقى آشكار ، آنكه دو ابرويش بهم پيوسته نباشد ، زيبا روى سفيد و گشاده چهره .
أَبْلَحَ - إِبْلاحاً [ بلح ] النَّخْلُ : نخل خرماى سبز برآورد .
أَبْلَدَ - إِبْلاداً [ بلد ] القومُ : آن قوم در شهر اقامت كردند ، - هُ الْبَلَدَ : وى را درماندن در شهر ملزم كرد .
الأَبْلَد - كم هوش و خرفت ، پليد ، آنكه دو ابرويش بهم پيوسته نباشد .
أَبْلَسَ - إِبْلاساً [ بلس ] : كم خير شد ، شكست خورد و اندوهگين شد ، - فى امْرِهِ : در كار خود سرگردان شد ، - هُ : او را بىخير و خاموش كرد ، - مِن رَحْمَةِ ا لله : از رحمت خدا مأيوس شد .
أَبْلَطَ - إِبْلاطاً [ بلط ] : آنچه از دارائى كه داشت از دست داد و فقير و خانهنشين شد ، - الدّارَ : خانه را سنگ فرش كرد ، - اللصُّ الرّجُلَ : دزد همهء دارائى او را گرفت و بر روى زمين رهايش كرد .
أُبْلِطَ - فقير و بىچيز و خاكنشين شد .
أَبْلَغَ - إِبْلاغاً [ بلغ ] هُ اليه : پيام را به او رسانيد و ابلاغ كرد ، - هُ الشّيءَ : آن چيز را به او رسانيد و ابلاغ كرد ، - ألشُّرْطَة بِالأمْرِ : پليس را از موضوع با خبر كرد .
الأَبْلَغ - آنكه در او مبالغه شود .
أَبْلَقَ - إِبْلاقاً [ بلق ] : رنگ بدن او سياه و سفيد بود .
الأَبْلَق - م بَلْقاء ، ج بُلْق : آنچه كه به رنگ سياه و سفيد باشد ، - ( ح ) : پرندهايست دو رنگ كه به ( ابى بُليق ) معروف است ؛ « الأَبْلَقُ الْفَرد » : دژى مخصوص سَمَوْأَل بود كه با سنگهاى سياه و سفيد ساخته شده بود ؛ « طَلَبَ الأَبْلَقَ العَقُوق » : آنچه كه غير ممكن است خواست .
أَبْلَهَ - إِبْلاهاً [ بله ] الرجُلَ - آن مرد را كودن و ابله شناخت .
الأَبْلَه - م بَلْهَاء ، ج بُلْه : مرد سست عقل .
إِبْلَوْلَقَ - ابْلِيلَاقاً [ بلق ] : مرادف ( ابْلَق ) است .
إِبْلِيس - ج أَبَالِس و أَبَالِسة : شيطان ، اهريمن .
أَبَّنَ - تَأْبِيناً [ أبن ] هُ : بر او گريه و زارى كرد .
الابْنُ - ج بَنُون و أَبْناء [ بني ] : فرزند پسر ، مصغر اين اسم « بُنَيّ » است و منسوب به آن « ابني » و « بَنَوِي » است ، « ابنُ بَطْنِه » : بندهء شكم خود .
ابْنُ آوَى - ج بَناتُ آوَى [ أوي ] ( ح ) : شغال كه در زبان متداول به آن « الوَاوِي » گويند .
كنيهء اين حيوان ( ابُو زهرة ) است .
ابْنُ الأَيَّام - [ يوم ] : آنكه به اوضاع و احوال روز آشنا باشد .
ابْنُ جَلَا - [ جلو ] : مرد معروف و مشهور .
ابْنُ الحَرْب - سرباز ، رزمنده .
ابْنُ ذُكَاء - [ ذكو ] : بامداد ، صبح .
ابْنُ ساعتِه - [ سوع ] : رونده و عبور كننده .
ابْنُ السبيل - [ سبل ] : مسافر ، سفر كننده .
ابْنُ الطَّوْدِ - [ طود ] : انعكاس صوت ، برگشت آواز .
ابْنُ قِتْرَة - ج بَناتُ قِتْرة [ قتر ] ( ح ) : مار خطرناك و كشنده . ( اين كلمه غير منصرف است ) .
ابْنُ ليلِها - [ ليل ] : آنكه شبانگاه تصميم گيرد و به كارهاى بزرگ دست زند .
ابْنُ مِقْرَض - [ قرض ] ( ح ) : جانورى است مشابه ( ابن عِرْس ) راسو و ليكن بزرگتر از آن ، سفيد رنگ مايل به زردى كه موشها و گنجشكها و خرگوشها را شكار مىكند .
ابْنُ يَوْمِهِ - [ يوم ] : آنكه بفكر فردايش نباشد ؛ « ابْنُ اليَوْمِ » : آنكه فقط بفكر خود باشد .
أَبْنَى - إبْناءً [ بني ] هُ : به او خانه يا ساختمانى بخشيد ، به او كمك مالى كرد تا خانهاى بسازد ، او را به ساختن خانهاى تشويق كرد .
الأُبْنَة - ج أُبن : گره چوب ، ميخچه كه در پا پديد آيد و در زبان متداول به آن ( مِسمار ) گويند ، عيب ، كينه .
الابْنَة - فرزند دختر ، مؤنث ( الابْن ) است .
ابْنَة الجَبَل - [ جبل ] ( ح ) : مار ، انعكاس صوت .
الابْنُم - مرادف ( الابْن ) است ، ميم زائد و براى مبالغه است و از حركت نون پيروى مىكند .
الأَبْنُوس - ( ن ) : درخت آبنوس كه در مناطق گرمسيرى كاشت مىشود و داراى چوبهاى بسيار سفت و محكم است . اين كلمه يونانى است .
الابْنِيّ - منسوب به ( الابْن ) است .
أَبَهَ - - أَبْهاً لهُ : او را به ياد آورد ، مورد توجه قرار داد ؛ « هذا امرٌ لا يُؤبَهُ لَهُ » : اين امرى است كه بىاهميّت است ، چيزى نيست كه مورد توجه باشد .
أَبْهَى - إبْهاءً [ بهي ] : چهرهء او زيبا شد .
ابْهارَّ - ابْهِيْرَاراً [ بهر ] الليلُ أو النهارُ : شب يا روز به نيمه رسيد ، الليلُ : تاريكى شب بسيار شد ، - علينا اللَّيلُ : شب بر ما دراز شد .
الإبْهام - ج أَبَاهِم و أَبَاهِيم [ بهم ] : بزرگترين انگشت دست يا پا مىباشد . اين كلمه مؤنث است و گاهى به صورت مذكر به كار مىرود .
الأَبْهة - مرادف ( الأُبَّهَةْ است .
الأُبَّهَةْ - جاه و جلال ، بزرگى ، تكبّر .
أَبْهَجَ - إبْهاجاً [ بهج ] هُ : او را خورسند و شادمان كرد ، - المَكَانُ : آن مكان زيبا و خوش گياه شد .