أَبْهَرَ - إِبْهاراً [ بهر ] : شگفت آورد ، پس از فقر و پريشانحالى ، توانگر و مستغنى شد ، در گرماى نيمهء روز قرار گرفت .
الأَبْهَر - ( ع ا ) : پشت ، كمر ؛ « فلانٌ شَدِيدُ الأبْهَر » : فلانى داراى پشت نيرومندى است ، رگ گردن ؛ « مَا زَالَ يُرَاجِعُه الأَلَم حتّى قَطَعَ أَبْهَره » : همچنان دردمند بود تا هلاك شد .
الأَبْهَران - ( ع ا ) : دو رگ كه از قلب خارج مىشوند و ساير رگهاى بدن از آن دو ريشه دوانند ؛ « ذُو أَبْهَرَيْهِ » : شكم او .
أَبْهَظَ - إِبْهاظاً [ بهظ ] هُ الحملُ أو الأَمْر : بار يا كار بر او سنگينى كرد و باعث سختيها برايش گرديد .
أَبْهَمَ - إِبْهاماً [ بهم ] الشيءُ : آن چيز مبهم شد ، - الأَمْرُ : امر بر او مشتبه شد ، - البَابَ : درب را بست ، - هُ عَنِ الأَمْر : او را از آن كار دور كرد .
الأَبْهَم - ج بُهم : گنگ و نارسا .
الأَبَوَان - پدر و مادر .
أَبُو الأَشْبال - [ شبل ] ( ح ) : شير .
أَبُو بَرَاقِش - [ برق ] ( ح ) : پرندهء كوچكى است كه بالاى پرهاى آن به رنگ تيره و ميان آن سرخ و پائين آن سياه است و چون پرهاى خود را از هم بگشايد به رنگهاى گوناگون درآيد ، مرد دورو ، متلون .
أَبُو بُرْجِيس - [ برجس ] ( ن ) : نام گياهى است پهن ، برگهاى آن به شكل نيم كره و گلهاى آن سرخ رنگ است .
أَبُو جابر - نان .
أَبُو جامِع - كنيهء سفره يا ميز گستردهء غذا است .
أَبُو الركَب - [ ركب ] ( طب ) : گونهاى بيمارى ميكروبى بسان نزله كه باعث دردهائى در عضلات و مفصلها مىشود .
أَبُو زُرَيْق - [ زرق ] ( ح ) : پرندهايست در حجمى بزرگتر از گنجشك .
ابُو قِتْرَة - [ قتر ] : كنيهى شيطان است .
أَبُو الوَرَى - [ وري ] : كنيهء روزگار و زمانه است .
أَبُو اليَقْظان - كنيهى خروس است .
الأبُوَّة - پدرى ، پدر بودن ، رابطهء طبيعى و يا شرعى ميان پدر و فرزندان .
أَبِيَ - - إِبىً عليه : امتناع كرد ، قبول نكرد .
الأَبِيّ - ابا كننده ، امتناع كننده ، آنكه از پستيها و زشتيها دورى جويد ، بزرگمنش .
الأبِيَّة - مؤنث ( الأَبِيّ ) است ؛ « نَفْسٌ ابيَّةٌ » :
نفسى كه از بديها و زشتيها امتناع ورزد .
الأُبَيْحِر - مصغّر ( البَحْر ) است به معناى درياى كوچك .
الأُبَيْرِق - مصغر ( الأَبْرَق ) است .
ابْيَضَّ - ابْيِضَاضاً [ بيض ] : سفيد شد . اين كلمه ضد ( اسْوَدَّ ) است ، شادمان شد ، - شَعرُه : موى او سفيد و پير شد .
الأَبْيَض - م بَيْضَاء ، ج بِيض : سفيد بر ضد ( الأَسْوَد ) است ، روشن ، شمشير ؛ « الموتُ الأَبْيَض » : مرگ ناگهانى ؛ « الخَيْطُ الأَبْيض » :
سفيدى فجر ، سپيده دم ؛ « الذَّهَبُ الأَبيض » :
پلاتين ؛ « السَّلاحُ الأَبيض » : اسلحهء سرد ، غير آتشين .
الأَبِيل - ج آبال و أُبْل : راهب مسيحى .
الأَبِيلِيّ - راهب مسيحى .
أَتَا - - أتْواً و اتَاءً [ أتو ] الشجرُ : ميوهء درخت آشكار شد ، درخت پر بار شد ، - بِهِ و عليهِ : از او بدگوئى و سعايت كرد .
أَتَى - إتْياناً و أَتْياً [ أتي ] : آمد ؛ « كَمَا يَأتِي » و « كَمَا يَلِي » : بشرح زير است ، - المَكانَ : در آن مكان حاضر شد ، - الرّجُلَ : نزد آن مرد حاضر شد ، - الشّيءَ : آن كار را انجام داد ، - عَلَى آخِرِه : آن كار را تمام كرد ، آن كار را اجراء كرد و به پايان رسانيد ، - عَلَيهِ الدّهرُ :
زمانه او را نابود كرد ، - على الأَخْضَر وَاليَابِسِ :
همه چيز را از خشك و تر نابود كرد .
أَتَّى - تَأْتِيَةً و تَأَتِّياً الماءَ : مجراى آب را روان كرد .
الإتَاء - [ أتو ] : مص ، « إِتَاءُ الأرض » : سود زمين و حاصل آن .
أَتَابِك - مربّى اميران و شاهزادگان ، مهتر ، امير و فرمانده . اين كلمه تركى است .
أَتَاحَ - إِنَاحَةً [ نيح ] هُ : آن كار را آماده كرد ، - تْ لهُ الفُرْصَةُ : براى او فرصت بدست آمد .
الأَتَان - ج أُتنٌ و أُتْنٌ و آتُنٌ : ماده الاغ ، خر ماده .
أَتَاهَ - إِتَاهَةً [ تيه ] هُ : او را گمراه كرد ، او را نابود كرد .
الإتَاوَة - ج أَتَاوَى [ أتو ] : خراج ، ماليات ، رشوه ، باج .
الأَتَاوِيّ - [ أتي ] : غريب ، بيگانه ؛ « سَيْلٌ أَتَاوِيّ » : سيل مهيب و بزرگ كه جلوى آن را نتوان گرفت .
اتَّأَد - اتِّئَاداً [ وأد ] في الامر : در كار تأمل و درنگ كرد .
اتَّأَسَ - اتِّئاساً [ يأس ] منه : از وى اميدش قطع شد .
أَتْأَمَ - اتْآماً [ تأم و وأم ] تِ المرأةُ : آن زن دوقلو زائيد ، - الثَّوبَ : جامه را با دو پارچه از روى و از پشت بافت .
أَتَبَّ - إِتْبَاباً [ تبّ ] هُ : او را ضعيف و ناتوان كرد .
الإتْبَاع - آوردن كلمهاى با وزن كلمهء ما قبل خود براى تقويت معنى مانند : « كثيرٌ بَثير يا خَبِيثٌ نَبِيث » ؛ « إِتْباعاً لِ » : بنا بر . . .
أَتْبَعَ - إِتْبَاعاً [ تبع ] هُ : در پى او روان شد و به او رسيد ، - هُ كذا : آن را به او رسانيد يا پيوست كرد .
اتَّبَعَ - اتِّبَاعاً [ تبع ] هُ : از او پيروى كرد ، - سياسَةً : از سياستى پيروى كرد .
أَتْبَلَ - إِتْبالًا [ تبل ] هُ : او را بيمار كرد ؛ « أَتْبَلَهُ الحُبُّ اوِ الدّهرُ » : عشق يا زمانه او را بيمار كرد ، عقل از سر او بدر كرد .
الاتِّجاه - [ وجه ] : مص ، ميل ، جهت ، سوى ؛ « الاتّجَاهُ السَّيَاسِيّ » : جهت و نزعهء سياسى .
اتَّجَأَ - اتِّجَاءً [ وجأ ] التمْرُ : خرما را ذخيره كرد .
أَتْجَرَ - إِتْجاراً [ تجر ] : به شغل تجارت و بازرگانى پرداخت . تجارت كرد .
اتَّجَرَ - اتجَاراً [ تجر و وجر ] : مرادف ( أتْجَرَ ) است ، خود را با داروى وَجُور درمان كرد .