أَلَّا - حرف تحصيص است مانند « الَّا تُكْرِم ابويكَ ؟ »
إِلَّا - حرف استثناست مانند « جاءَ القومُ إلَّا زيداً » ، و گاهى صفت به معناى ( غير ) مىآيد مانند « لِي رِجَالٌ إلَّا رِجالُك : يعنى ( . . . غيرُ رِجالِك ) ، و نيز حرف حصر بعد از نفي است مانند » مَا ضَرَبَ إلَّا زَيْدٌ « ؛ » إلَّا أنَّ « :
ولى ، لكن ؛ « وَإلَّا » : در غير اين صورت .
الأُلَى - مترادف ( الَّذين ) است . اين واژه بجاى جمع ( اولى ) براى ( الذى ) است كه از غير لفظ خود آمده است ؛ « العَرَبُ الأَلى » :
اعراب اوليّه و قديمى .
الأَلَى - [ ألي ] : نعمت ، بركت ، ج آلاء ، - ( ن ) : درختى است هميشه سبز و خرم ولى ميوهى آن تلخ است .
الإلَى - ج آلاء [ ألي ] : نعمت ، بركت .
إلى - حرف جرّ است و از معانى آن ( 1 ) پايان و نهايت زمانى و يا مكانى مانند « دَرَسَ الى المساءِ » ، « سَارَ الى البَيْتِ » ؛ « الى غير ذلك » : امثال آن ، همانند آن ؛ « ما الَيهِ » آنچه كه شبيه آنست ، ( 2 ) مترادف واژهى ( عِند ) است مانند « كلامُهُ اشهى الَىَّ من الرّحيق » يعنى اشْهَى عندى . . . ، ( 3 ) مترادف ( لام ) است مانند « الأَمْرُ الَيكَ » :
يعنى لك ، ( 4 ) مترادف ( مَعَ ) است مانند « ضُمَّ هذا الى ذلك » : يعنى مع ذلك .
الأَلَاء - [ ألي ] ( ن ) : درختى است هميشه سبز با ميوهى تلخ .
الأَلَاءَة - [ الي ] ( ن ) : واحد درخت ( الأَلَاء ) است .
الاحَ - إلَاحَةً [ لوح ] الشيءُ : آن چيز آشكار و نمايان شد ، - البرقُ : برق درخشيد ، - النّجُمُ : ستاره درخشان شد ، - بِسَيْفِهِ او ثَوبِهِ با شمشير يا جامهى خود پرتو افكند ، شمشير كشيد ، - فلاناً : فلانى را نابود كرد ، - مِنهُ : از او ترسيد و بر حذر شد ، - من القَول : از آن سخن شرم كرد ، - على الشّيءِ : بر آن چيز اعتماد كرد
أَلَاصَ - إِلَاصَةً [ لوص ] هُ على الشيء : او را گرد آن چيز چرخانيد تا بر آن دست يافت .
أَلَاصَ - إلَاصَةً [ ليص ] الشيءَ : مترادف ( لَاصَ ) است ، - فُلانا عن كذا : از آن چيز فلانى را بدر برد و گمراه كرد .
أَلَاطَ - إلَاطَةً [ ليط ] هُ : آن را چسبانيد .
أَلَاعَ - إلَاعَ - إلَاعَةً [ لوع ] تْهُ الشمسُ : آفتاب چهرهى او را دگرگون كرد ، - الثَّدْيُ :
پستان سياه و تيره شد .
أَلَاعَ - إِلَاعَةً [ ليع ] : خسته و دلتنگ شد .
أَلَاقَ - إلَاقَةً [ ليق ] الدواةَ : در دوات ليقه نهاد ، فلاناً بِنَفْسِهِ : فلانى را به خود نزديك كرد و به او پيوست .
أَلَاكَ - إِلَاكَةً [ لأك ] هُ الى فلان : از فلانى به او پيام آورد ، « أَلِكْنِى الى فلان » : از سوى من به او پيام رسان . اصل اين واژه ( الأَكَ ) است .
أَلَامَ - إِلَامَةً [ لوم ] هُ : او را سرزنش و ملامت كرد ، - الرجُلُ : آن مرد كارى كرد كه استحقاق سرزنش و نكوهش دارد .
إلَامَ - تَا كِي ، اين تعبير مترادف ( الى مَتَى ) است .
أَلَانَ - إِلَانَة [ لين ] الشيءَ : آن چيز را نرم كرد .
الأَلَاي - ج أَلَايَات : گروهى از ارتش ، لشكر - اين واژه تركى است -
أَلأَلَ - الآلًا [ ليل ] القومُ : آن قوم به شب درآمدند .
أَلأَمَ - إِلآمَا [ لأم ] الشىءَ : آن چيز را درست كرد ، اصلاح كرد .
أَلبَ - - أَلْباً القومَ : آن قوم را گرد هم آورد ، - القَومُ : آن قوم گرد هم آمدند و جمع شدند .
أَلَّبَ - تَالِيباً القومَ : آن قوم را جمع كرد ، - بَيْنَهُم : ميان آن قوم فساد افكند ، - عليه القَومَ : آن قوم را بر عليه او برانگيخت .
أَلَبَّ - إِلْبَاباً [ لبّ ] بالمكان : در آن جاى اقامت كرد ، - على الأَمْرِ : عهدهدار آن كار شد ، - لهُ الشيءُ : آن چيز را به او عرضه كرد ، - الدَّابَّةَ : بند مهار بر گردن ستور يا دوالى به قسمت پيش زين بست ، - السّرجَ :
براى قسمت پيش زين سينه بند يا دوالى ساخت .
الإلْب - گروهى كه دشمن يك نفرند ، « هم عليَّ البٌ واحد » : آن گروه همگى دشمن من ميباشند ، فاصلهى ميان انگشت ابهام و انگشت سبابه در كف دست .
أَلْبَأَ - إِلْبَاءً [ لبأ ] القومَ : به آن قوم شير تازه خورانيد ، - اللَّبَأَ : شير را آماده كرد و جوشانيد ، - تِ الشّاةُ : گوسفند شير فرو ريخت ، - القومُ : شير تازه نزد آن قوم بسيار شد ، - الفصيلَ : بچهى شتر يا گوساله را نزديك سر پستان مادرش بست تا شير بنوشد .
أَلْبَثَ - إِلْبَاثاً [ ليث ] فلاناً في المكان :
فلانى را در آن مكان وادار به اقامت كرد .
أَلْبَدَ - إِلْبَاداً [ لبد ] بالاْرض : به زمين چسبيد ، - بالمَكَانِ : در آن مكان اقامت كرد ، - الشّيءَ بالشّيءِ : چيزى را به چيزى چسبانيد ، - السّرجَ : براى زين نمد ساخت ، - الفرسَ : بر پشت اسب نمد بست ، - الرَّجُلُ رأسَهُ : آن مرد بهنگام داخل شدن از درب سر خود را خم كرد ، - الخرقَ : شكاف را دوخت .
أَلْبَسَ - إلْبَاساً [ لبس ] هُ : او را پوشانيد و پنهان كرد ، - هُ الثّوبَ : جامه را بر او پوشانيد .
الأَلْبَكة - ( ح ) : جانورى است نشخوار كننده كه در امريكاى جنوبى زندگى مىكند ، پارچهاى پشمى كه از موى ( الْبَكَه ) بافت مىشود .