يِ الياء
ي - حرف بيست و هشتم از حروف مبانى است و از حروف ( الجُوف ) است ، و در حساب جمّل عبارت از 10 مىباشد ، ضمير مفرد مخاطب مؤنث در فعل مضارع و امر است ، و نيز ضمير متكلم است مانند « ضَرَبَنِي و كِتابي » .
يا - حرف ندا براى دور و نزديك است . و گاهى منادى با آن حذف مىشود مانند « يا ليتنى كنتُ مَعَهُم » و « يا رُبَّ كاسية فى الدّنيا عاريةٌ يومَ القيامة » : كه براى مجرد تنْبيه است ، اما در مثال « أتاني رَجُلٌ و يا له رجُلًا او مِنَ رجُلٍ » : مردى نزد من آمد و چه مردى بود ؛ « يا لكَ من فارس » چه بهترين قهرمان و اسب سوارى . ( يا ) نيز حرف نداء و لامى كه بعد از آن آمده براى تعجب است .
اليائِس - ج يُؤُوس [ يأس ] : نا اميد و مأيوس .
اليابِس - ج يُبَّس [ يبس ] : فا ؛ « رَجُلٌ يابِسٌ » : مرد بى خير و بركت ؛ « شيءٌ يابِس » : آنچه كه خشك شده باشد ؛ « حجرٌ يابِسٌ » : سنگ سخت .
اليابِسَة - مؤنث ( اليابس ) است ، بيابان خشك ، زمين ، ؛ و در سفر تكوين در انجيل به معناى سر زمين خشك در برابر دريا آمده است .
يادَى - مُيَاداةً [ يدي ] الرجُلَ : به او پاداش داد يا چيزى بخشيد .
اليادي - اسم فاعل است از ( يَدَى ) .
اليارَج - [ يرج ] : دستبند . - اين كلمه فارسى است -
ياسَرَ - مُبَاسَرَةً [ يسر ] ه : با او به نرمى و آسانى رفتار كرد ، از سوى چپ او آمد ، - الشّيءَ : آن چيز را در طرف چپ قرار داد ، - بِالقوِم : در طرف چپ آن قوم قرار گرفت .
الياسِر - ج أيْسار : فا ، آسان ، آنكه قسمت كردن گوشت را در قمار به عهده گيرد ، گوشت فروش ، قصاب ، آنكه در طرف چپ باشد كه متضاد آن ( اليامِن ) است .
الياسَمُون - ( ن ) : نام گياه ( ياسمين ) است .
الياسَمِين - ( ن ) : ياسمين ، گلى است خوشبو كه در مناطق گرمسيرى روئيده مىشود و از آن عطر بدست آورند ، - الهنديّ ( ن ) : نوعى گل است خوشبو كه در امريكاى مركزى مىرويد . و براى زينت از آن استفاده مىشود .
اليافِع - ج يَفَعَة و يُفْعَان [ يفع ] : فا ؛ « غلامٌ يافِعٌ » : جوانى كه پرورش يافته و به سن بلوغ رسيده باشد ؛ « مجدٌّ يافِعٌ » : بزرگوارى و سرافرازى .
اليافِعَة - ج يافِعَات [ يفع ] : مؤنث ( اليافِع ) است ؛ « الْيَافِعَات مِنَ الأُمور » : كارهاى با شكوه و پر اهميت ؛ - « اليافِعَاتُ مِن الْجبال » : كوههاى بلند .
اليافُوخ - ج يَوَافِيخ [ يفخ ] ( ع ا ) : نرمهء سر كودك ، ملاج بچه كه براى مدت كوتاهى نرم و بى استخوان است و سپس استخوانهاى سر بهم مىپيوندد .
الياقَة - ج ياقَات : طوق ، يقهء پيراهن ، گردنبند .
الياقُوت - ياقوت از سنگهاى قيمتى و شفاف و به رنگهاى مختلف است . - اين كلمه يونانى است - .
الياقُوتَه - ج يَوَاقِيت : يك دانه ياقوت .
يامَنَ - يُيَامِنُ مُيَامَنَةً [ يمن ] : به سمت راست رفت ، بسوى راست رفت يا به طرف راست آمد .
اليامِن - [ يمن ] : مبارك و خجسته .
اليامِنَة - [ يمن ] : مؤنث ( اليامِن ) است .
اليانِع - ج يَنْع [ ينع ] : ميوهء رسيده كه وقت چيدن آن باشد ، هر چيز سرخ رنگ
اليانْسُون - ( ن ) : نام ديگر گياه انيسون است كه بر آن رازيانه اطلاق مىشود .
اليانَصِيب - [ نصيب ] : بخت آزمائى . اين كلمه از ( النّصيب ) به معناى شانس و بخت گرفته شده است .
ياوَمَ - يِوَاماً و مُيَاوَمَةً [ يوم ] ه : روزانه با او داد و ستد كرد .
الياويّ - منسوب به ( الياء ) است .
اليآسَة - [ يأس ] : نوميدى .
اليَأْرُوز - « يَأْرُوزُ الأَرزّ » ( ح ) : حشره ايست ريز كه به گياهان آسيب رساند .
يَئِسَ - يَيْأَسُ و يَيْئِس يَأْساً و يَآسَةً [ يأس ] منه : از او نوميد شد ، از او قطع اميد كرد .
اليَأْس - [ يأس ] : نا اميدى و يا قطع اميد كردن .
اليَؤُس - [ يأس ] : مرادف ( اليائس ) است .
اليَأْفُوخ - ج يَوَافِيخ
: مرادف ( اليافوخ )