تخطي إلى المحتوى الرئيسي

رسالة حنين بن إسحق إلى علي بن يحيى في ذكر ما ترجم من كتب جالينوس ( فارسى ) — صفحة 107

مساهمون:

ص١٠٧
اما از كتابهاى او كه معروف به « فى سابق العلم » هستند غير از : كتاب بحران و كتاب ايام بحران و كتابهاى كوچك و بزرگ در نبض كه اين دوى اخير پيش از اين ياد گرديد كتابهائى است كه اكنون به ياد آنها مىپردازم :

66 - جملة كتابه الكبير فى النبض

« مجمل كتاب بزرگ او در نبض » . جالينوس ياد كرده كه كتاب بزرگ خود را در نبض در يك مقاله خلاصه كرده است . ولى من مقاله‌اى به يونانى ديدم كه بدان گونه بود و نمىپذيرم كه جالينوس آن مقاله را نوشته زيرا احاطه بر همه آنچه كه دربارهء نبض مورد نياز است ندارد گذشته از اينكه مقالهء خوبى هم نيست . شايد جالينوس وعده داده كه آن مقاله را بنويسد ولى آمادگى آن را نيافته و چون برخى از جاعلان ديده‌اند كه او وعده كرده و وفاى به وعد خود ننموده آن مقاله را نوشته و نام آن را در فهرست آورده‌اند تا وعده او راست آمده باشد و ممكن است كه جالينوس مقاله‌اى در اين‌باره نوشته باشد كه از ميان رفته - چنان كه بسيارى از كتابهاى او از ميان رفته است - و اين مقاله ساخته شده و بجاى آن نهاده شده و سرجس آن را به زبان يونانى ترجمه كرده است .

67 - كتابه فى النبض يناقض ارخيجانس

كتاب او « در نبض كه در آن به مناقضت ارخيجانس پرداخته است » . جالينوس مىگويد كه اين كتاب را در هشت مقاله قرار داده و تا اين زمان اين كتاب ترجمه نشده و نسخه‌اى از آن را به يونانى نديده‌ام ولى گروهى كه من به خبر آنان وثوق دارم به من خبر داده‌اند كه آن را در حلب ديده‌اند و من در طلب آن برآمدم ولى بدان دست نيافتم . و غرض او در اين كتاب چنان كه ياد كرده اين است كه گفتار ارخيجانس را در كتاب نبض او شرح دهد و در آن حق را از باطل باز نمايد و نسخهء آن به محمد بن موسى رسيده است .

68 - كتابه فى رداءة التنفس

كتاب او « در بدى تنفس » . اين كتاب را در سه مقاله نهاده و غرض او در آن اينست