موسى بن عمران » و « شكوك رازى بر جالينوس و مسألهء قدم عالم » از رسالهء فوق استفاده فراوان برده و سپس در كتاب خود بنام « فيلسوف رى محمد بن زكرياى رازى » عنوان 129 كتاب از جالينوس كه در اين رسالهء مورد شرح و تفسير قرار گرفته با ترجمهء فارسى آن و همچنين نام مترجمان و حاميان و مشوقان آن كتابها را ياد كرده است .
پس از چندى مصمم شد كه اين رساله را از آغاز تا انجام به فارسى ترجمه كند تا مورد استفاده كسانى كه بتاريخ طب مىپردازند قرار گيرد .
رسالهء حنين بن اسحق به على بن يحيى در ذكر آنچه كه با علم او « 1 » از كتابهاى جالينوس ترجمه شده و برخى از آنچه كه ترجمه نشده است
به ياد آوردى - خداوند ترا گرامى داراد - احتياج به كتابى را كه در آن صورت كتابهائى را كه پيشينيان در علم پزشكى نوشتهاند جمع شده و غرض از هريك از كتابها برشمرده و مطالب علمى كه در آن مقالات نهاده شده معين شده باشد تا اينكه دانشجو هنگام نياز بتواند بهريك از آن مطالب دست يابد و بداند كه مطلبى را كه مىجويد در كدام كتاب يا مقاله و در كجاى از مقاله است . و از من خواستى كه من اين را براى تو انجام دهم سپس من به تو - خداوند ترا مويد داراد - اعلام كردم كه حافظهء من از احاطه بهمهء آن كتابها قاصر است زيرا آنچه را كه من از آنها گرد آورده بودم گم كردم و پس از اينكه كتابهايم را گم كردم مردى از سريانيان از من چنين خواهشى - دربارهء كتابهاى جالينوس نمود و از من خواست آنچه را كه من و ديگران از كتابهاى او بسريانى و غير سريانى ترجمه كردهايم براى او بيان كنم . من كتابى بسريانى نوشتم و آن را به همان كيفيت كه از من خواسته بود پرداختم و تو - خدايت گرامى داراد - از من خواستى كه آن كتاب را زود ترجمه كنم تا خداوند تفضل فرمايد و آن كتابها را بدست تو بدارد تا آنكه اگر چيزى از نظر من دور شده از كتابهاى جالينوس به آن اضافه گردد و نيز خواستى كه كتابهاى ديگرى را كه از پيشينيان در علم پزشكى يافتهام براى تو ياد كنم اكنون - بخواست خدا - من به پاسخ آنچه كه از من خواستهاى مىپردازم .
هامش
( 1 ) - شايد : « به عمل او »