شمارش آيد ، به جهت فرمودهء خداى تعالى :
وَ إِنْ تَعُدُّوا نِعْمَةَ اللَّهِ لا تُحْصُوها
« 1 » ؛ و اگر بخواهيد نعمتهاى خداوند را به شماره آوريد حساب آنها را نتوانيد كرد .
دوم : بدانكه خدمت از دو جهت از نصرت و يارى كردن اخصّ است ؛ يكى : اينكه خدمت به طور مستقيم انجام مىگردد ، ولى يارى كردن بهطور غير مستقيم و به واسطهء شخص ديگر نيز حاصل مىشود . دوم : اينكه خدمت كردن مشتمل بر تواضع و فروتنى و اظهار كوچكى و مذلّت براى مخدوم مىباشد ، بر خلاف نصرت و يارى ، پس هر خدمتى يارى كردن نيز هست ولى عكس آن چنين نيست .
سوم : اينكه خدمت كردن به مولايمان صاحب الزمان - صلوات اللّه عليه - با انجام دادن كارى كه آن حضرت به آن امر فرموده يا كارى كه تجليل و توقير يا نصرت و يارى و يا احسان به آن جناب است حاصل مىگردد ، هرچند كه بهطور خاص به آن عمل امر نكرده باشد ، و گاهى اين عناوين در بعضى از كارهاى نيك جمع مىشود ، مانند دعا كردن براى تعجيل فرج آن حضرت ، و برپا كردن مجالسى كه براى يادآورى او تشكيل مىگردد ، و تأليف كتابهايى كه مربوط به آن بزرگوار است ، و نشر و مذاكرهء آنها ، و درود و سلام فرستادن بر آن جناب ، و احسان كردن به دوستان و شيعيان هرگاه به قصد خدمت كردن به آن حضرت انجام شود ، و احسان به شيعيان و دوستان امامان عليهم السّلام احسان به ايشان است ، و صلهء آنان همچون صلهء ايشان مىباشد ، و سبك شمردن آنها سبك شمردن امامان عليهم السّلام است ، و عقل نيز به اين مطلب حكم مىكند . از رواياتى كه بر اين مطلب دلالت دارد : در كتاب كامل الزيارات به سند خود از حضرت ابو الحسن موسى بن جعفر عليه السّلام آورده كه فرمود : « كسى كه نمىتواند ما را زيارت نمايد ، پيروان صالح ما را ديدار كند ، كه ثواب زيارت ما برايش نوشته مىشود ، و هركس نمىتواند ما را صله كند ، پس نيكان پيرو ما را صله نمايد ، براى او ثواب صلهء ما نوشته مىشود » « 2 » .
و از جمله : در روضهء كافى به سند خود از ابو هارون آورده كه گفت : حضرت ابو عبد اللّه امام صادق عليه السّلام در حضور من به چند تن از حضّار فرمود : شما را چه مىشود كه ما را سبك مىشماريد ! گويد : در اين هنگام شخصى از اهل خراسان از جاى برخاست و عرضه داشت : ما به خدا پناه مىبريم از اينكه شما را سبك بشماريم ، يا چيزى از اوامر و دستوراتتان را سبك گيريم . آن حضرت عليه السّلام فرمود : چرا تو يكى از كسانى هستى كه مرا سبك شمرده است . عرض
هامش
( 1 ) . سوره نحل ، آيه 18 .
( 2 ) . كامل الزيارات ، 319 ، باب 105 .