سخن در اينجا پيرامون سه امر مىباشد :
اول ، معنى اعراف : على بن ابراهيم قمى در تفسير خود به سند صحيحى از حضرت ابى عبد اللّه صادق عليه السّلام آورده كه فرمود : اعراف بلندىاى است بين بهشت و جهنّم ، و رجال امامان عليهم السّلام مىباشند . . . . « 1 »
دوم ، رجال اعراف كيانند ؟ : چنانكه در حديث فوق - در روايت على بن ابراهيم - دانسته شد آنها امامان عليهم السّلام هستند .
و نيز در مجمع البيان از حضرت ابو جعفر باقر عليه السّلام است كه فرمود : آنان آل محمد عليهم السّلام هستند ، داخل بهشت نشود مگر كسى كه ايشان را شناخته و آنها او را شناخته باشند ، و به جهنم داخل نشود مگر آنكس كه آنان را انكار كند و آنان او را انكار نمايند . « 2 »
و در تفسير البرهان از آن حضرت آمده كه فرمود : ماييم آن رجال . امامان از ما ، مىشناسند چه كسى داخل جهنم و چه كسى داخل بهشت مىشود ، همانطوركه شما در قبايلتان مرد را مىشناسيد كه خوب است يا بد . « 3 »
و نيز در همان تفسير مسندا از امام باقر و امام صادق عليهما السّلام دربارهء فرمودهء خداى - عزّ و جلّ - :
وَ عَلَى الْأَعْرافِ رِجالٌ يَعْرِفُونَ كُلًّا بِسِيماهُمْ ،
فرمود : آنان امامان هستند .
و نيز به سند صحيحى از بريد بن معاويه عجلى آمده كه گفت : از حضرت ابو جعفر باقر عليه السّلام دربارهء فرمودهء خداى تعالى :
وَ عَلَى الْأَعْرافِ رِجالٌ يَعْرِفُونَ كُلًّا بِسِيماهُمْ
پرسيدم . فرمود : دربارهء اين امت نازل شد ، و رجال : امامان از آل محمد عليهم السّلام هستند . عرض كردم : اعراف چيست ؟ فرمود :
پلى بين بهشت و جهنم است ، پس امام از ما براى هركدام از مؤمنين گنهكار شفاعت كند نجات يابد ، و هركه را كه شفاعت نكند سقوط مىنمايد . « 4 »
و روايات در اين باره بسيار است و بين اين خبر و روايت على بن ابراهيم قمى در معنى اعراف منافاتى نيست .
سوم : دعا براى صاحب الزمان عليه السّلام مايهء شفاعت اصحاب اعراف است . در مجمع البيان مرفوعا از اصبغ بن نباته روايت است كه گفت : در حضور على عليه السّلام نشسته بودم كه ابن الكوّا به خدمتش آمد و دربارهء اين آيهء
وَ عَلَى الْأَعْرافِ . . .
از آن حضرت پرسيد . فرمود : خدا بر تو رحم آرد اى
هامش
( 1 ) . تفسير قمى : 1 / 231 .
( 2 ) . مجمع البيان : 4 / 423 .
( 3 ) . البرهان : 2 / 18 .
( 4 ) . البرهان : 2 / 18 .