امام زمان آنها ايشان را آنطور محاسبه مىنمايد . اين دسته مؤمنانى هستند كه نعمت عظماى ولايت را شناختهاند ولى نعمتهاى ديگر الهى يا بعضى از آنها را در راه غضب و ناخشنودى خداوند صرف كردهاند كه اينها را خداوند پاى حساب مىكشد ولى سرانجام آنان را عفو مىكند .
شاهد بر اين روايتى است كه در مجلد سوم بحار از امالى شيخ صدوق منقول است كه به سند خود از امام صادق عليه السّلام آورده كه فرمود : چون روز قيامت شود دو بندهء مؤمن را كه هردو اهل بهشت هستند براى حسابى نگاه مىدارند ، يكى در دنيا فقير بوده و ديگرى غنى . فقير مىگويد :
پروردگارا ! من براى چه بايستم ؟ من متصدّى مقامى نبودهام كه به عدل يا ستم رفتار كرده باشم ، و ثروتى هم به من نداده بودى كه از اداى حق آن بپرسى ، روزىام به مقدار كفايت بوده چنانكه خود مىدانى و مقدّر كرده بودى . پس خداوند - جلّ جلاله - مىفرمايد : بندهء من راست گفت ، او را رها كنيد تا به بهشت رود .
ديگرى مىماند تا اينكه آنقدر عرق از او مىريزد كه اگر چهل شتر از آن بخورند كفايت مىكند ، سپس داخل بهشت مىشود ، آن فقير از او مىپرسد : چه چيزى تو را بازداشت ؟ جواب مىدهد : طول حساب ، پيوسته چيزى پيش مىكشيدند تا اينكه آمرزيده مىشدم ، سپس از چيز ديگرى سؤال مىشدم تا اينكه خداوند - عزّ و جلّ - مرا در رحمت خود غوطهور ساخت و به توبه كنندگان ملحق نمود . تو كيستى ؟ مىگويد : من همان فقيرى هستم كه با تو پاى حساب بودم .
مىگويد : در اين مدّت ، نعمت ، تو را عوض كرده كه تو را نشناختم . « 1 »
و در همان كتاب از امالى شيخ طوسى از حضرت ابو جعفر باقر عليه السّلام دربارهء آيهء شريفهء :
فَأُوْلئِكَ يُبَدِّلُ اللَّهُ سَيِّئاتِهِمْ حَسَناتٍ وَ كانَ اللَّهُ غَفُوراً رَحِيماً ؛
« 2 » آنهايند كه خداوند زشتىهاى آنان را به زيبايى بدل كند ، و خداوند بسيار آمرزندهء مهربان است . فرمود : مؤمن گنهكار را روز قيامت مىآورند تا در جايگاه حساب نگاه مىدارند . پس خداوند متعال خود متصدّى حساب او مىشود و احدى از مردم را از گناهانش مطلع نمىسازد ، و گناهانش را به او توجه مىدهد تا اينكه گناهانش را اقرار مىكند .
آنگاه خداوند - عزّ و جلّ - به نويسندگان مىفرمايد : آنها را به حسنه تبديل كنيد و براى مردم آشكار سازيد كه مردم مىگويند : اين بنده يك گناه هم نداشته ، پس خداوند امر مىكند او را به
هامش
( 1 ) . بحار الانوار : 7 / 259 .
( 2 ) . سوره فرقان ، آيه 70 .