فصل اوّل : شباهت آن حضرت عليه السّلام به پيغمبران عليهم السّلام
شباهت به آدم عليه السّلام : خداوند آدم را خليفهء خود در تمام زمين قرار داد و او را وارث آن ساخت و چنين فرمود :
إِنِّي جاعِلٌ فِي الْأَرْضِ خَلِيفَةً ؛
« 1 » همانا من در زمين جانشينى قرار مىدهم . و خداوند حضرت حجّت عليه السّلام را نيز وارث زمين ، و خليفهء خود در زمين قرار خواهد داد ، چنانكه از حضرت ابى عبد اللّه صادق عليه السّلام مروى است كه در تفسير آيه :
وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ لَيَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِي الْأَرْضِ ؛
« 2 » خداوند به كسانى از شما كه ايمان آوردهاند و كارهاى شايسته انجام دادهاند وعده داده كه آنان را در زمين خلافت بخشد . فرمود : او قائم و اصحابش مىباشند و هنگام ظهورش در مكّه درحالىكه دست بر صورت مىكشد ، مىگويد :
الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي صَدَقَنا وَعْدَهُ وَ أَوْرَثَنَا الْأَرْضَ . . . ؛
« 3 » سپاس خداوندى كه وعدهاش را دربارهء ما راست گردانيد و زمين را به ميراث ما درآورد . « 4 »
و در حديث مفضّل آمده كه : خروج مىكند درحالىكه ابرى بالاى سرش سايه افكنده و در آن منادى ندا مىكند : اين مهدى خليفهء خدا است ، از او پيروى كنيد .
گريه آدم عليه السّلام : از پيامبر صلّى اللّه عليه و إله آمده كه فرموده : آدم عليه السّلام آنقدر بر فراق بهشت گريست تا اينكه اشك از دو گونهاش مانند آبراه جارى شد . « 5 » از امام صادق عليه السّلام نيز همين معنى روايت شده است . « 6 »
حضرت قائم عليه السّلام نيز - مانند آدم - گريه بسيار دارد ، چنانكه در زيارت ناحيه از آن حضرت است كه - خطاب به جدّش حسين عليه السّلام - مىگويد : شب و روز برايت ندبه مىكنم و به جاى اشك بر تو خون مىگريم .
دربارهء آدم عليه السّلام آيه نازل شده كه : خداوند تمام اسمها را به آدم تعليم فرمود . « 7 » و امّا قائم - عجّل اللّه فرجه الشريف - : خداوند آنچه به آدم آموخت به او نيز آموخته و اضافه بر آن هم مطالب ديگرى آموخته است ، چه اينكه آدم بيست و پنج حرف از اسم اعظم را آموخته بود - چنانكه در حديث آمده - و پيغمبر اكرم صلّى اللّه عليه و إله هفتاد و دو حرف از آن را آموخت ، و تمام امورى كه خداوند متعال به
هامش
( 1 ) . سوره بقره ، آيه 30 .
( 2 ) . سوره نور ، آيه 55 .
( 3 ) . سوره زمر ، آيه 74 .
( 4 ) . تفسير البرهان : 3 / 146 .
( 5 ) . بحار الانوار : 11 / 204 .
( 6 ) . بحار الانوار : 101 / 320 .
( 7 ) . سوره بقره ، آيه 31 .