مرحلهء دوموجود مستقلّ و وجود رابط
فصل اول
موجود دوگونه است ، يكى آنكه وجودش در خود ( فى نفسه ) است و آن را وجود مستقل يا نفسى و يا محمولى مىناميم ، ديگرى آنكه وجودش در غير خود ( فى غيره ) است و آن را وجود رابط مىگوييم .
توضيح اينكه : قضاياى خارجى كه از حيث موضوع و محمول با خارج انطباق دارند ، مانند : زيد ايستاده است و يا ، انسان خندان « 1 » است و همچنين مركّبات تقييدى « 2 »
هامش
( 1 ) . در زبان فارسى از ريشه « خنده » اسم فاعل يعنى « خندنده » كمتر بهكار رفته و بهجاى آن غالباً حالت فاعلى « خندان » متداول است ، ليكن خندان را نمىتوان بهجاى ضاحك كه در مثال متن « الانسان ضاحك » آمده است ، قرار داد ، زيرا معنى صفت حاليّه با صفت مشبّهه و آنچه در معنى صفت مشبّهه بهكار مىرود ، متفاوت است
( 2 ) . لفظ يا مفرد است يا مركّب و مركّب يا تامّ است و يا ناقص .
لفظ مركّب ناقص ، يا تقييدى است يا غيرتقييدى . مركب تقييدى آن است كه يك جزء از تركيب قيد جزء ديگر واقع گردد و آن را از اطلاق خارج كند كه خود بر دو گونه است : اضافى و وصفى .
مركّب تقييدى اضافى آن است كه بين دو جزء تركيب اضافه برقرار باشد و يك جزء مضاف و جزء ديگر مضافٌاليه واقع شود . مانند دو مثال متن ، ايستادن زيد و خنديدن انسان .
مركب تقييدى و صفتى آن است كه يك جزء از تركيب ، صفت جزء ديگر باشد . بنابراين كليّه تركيبات اضافى و وصفى كه مشتمل بر دو جزء مضاف و مضافٌاليه ، و صفت و موصوف هستند ، جزء مركبات تقييدى بهشمار مىروند