حساب بياوريم ، دو سوم آن فطانت و زيركى ، و يك سوّم آن تغافل و چشم پوشى است . »
اگر گفتار گهربار امام عليه السّلام را دقيقا بررسى كنيم خواهيم ديد كه جاحظ ، آن مرد تجربه اندوخته و دنيا ديده ، گزاف نگفته است ، و جدا مصالح دنيا در اين جمله گرد آمده است .
اين دنيا جز معيشت و معاشرت چيزى نيست ، و حلاوت زندگى و سعادت و عدالت و فضيلتها در اينست كه زندگى انسان مورد رضايت پروردگار و به دور از حيله و كينه و جنگ و جدل باشد ، و براى تداوم حلاوت زندگى ، تعاون و همكارى ضرورى است ، براى ادامهى تعاون ، آگاهى و هشيارى لازمست ، و براى تداوم روح برادرى ، مسامحه و چشمپوشى لازم است .
در اين دنياى پرآشوب كه هر لحظه انسان با يك سلسله حوادث جانكاه روبروست ، اگر انسان بخواهد با همه مسائل يكجور برخورد كند ، به مانند كسى خواهد بود كه بخواهد همهى بيماريها را با يك دارو درمان كند ! .
ولى اگر در برابر حيلهگران هشيار باشد و با اشخاص ساده لوح با اغماض و مسامحه رفتار كند ، روش صحيح و حكيمانهاى خواهد داشت .
گفتار حضرت مسيح عليه السّلام نيز به همين معنى اشارت است كه فرمود :
« همانند مار هشيار و فرزانه باشيد ، و مانند كبوتر صاف و ساده باشيد . »
معيارهاى اخلاقى در فقه امام جعفر صادق ( ع ) ( قيم أخلاقية في فقه الإمام جعفر الصادق ع ) ( فارسى ) — صفحة 162
مساهمون: محمد جواد مغنية
ص١٦٢