نام ديگر بهمن است . آتشكدهء دوم آتش زروان اردشير خوانده مىشود و در ناحيهء دارك « 1 » كه به بركه معروف است قرار دارد . سومين آتش مهر اردشير است و در ناحيهء اردستان « 2 » واقع است 39 .
قولى را كه در يك تأليف شرقى ديگر آمده است نيز بايد در اينجا ذكر كرد ، اين تأليف تاريخى است به فارسى دربارهء اصفهان كه در سال 1030 مسيحى ( مطابق 420 - 421 هجرى ) براساس يك تاريخ عربى به وسيلهء مفضل ابن سعيد ابن الحسين المافروخى « 3 » به رشتهء تحرير در آمده است و موسوم است به رسالهء محاسن اصفهان . اما بايد يادآور شوم كه اين كتاب تاريخ بناى آتشكده را به عهد ساسانيان و به دورهء سلطنت پيروز پسر يزدگرد ( 459 - 484 مسيحى ) مىرساند ، و تأسيس آن را به مردى آذرشاپورنام كه رئيس روستاى مورستان در بخش ماربين بوده است ، نسبت مىدهد 40 .
بارى ، خواه سرانجام اصل آتشكده را از دوران هخامنشيان بدانيم ، و خواه ويرانههاى فعلى را از عهد ساسانيان بشماريم ، تاريخ آن را دست كم پانزده قرن عقبتر بردهايم ؛ و از اين بابت تا حدى بر دانشى كه از اين آتشكده و محل آن داشتيم افزودهايم . در حال حاضر براى ما همين قدر كافى است كه بدانيم قرنها آتش در آتشدان اين آتشگاه مىسوخته است ، و بحث دربارهء اين مطلب را كه آتشكده به نام كدام يك از ايزدان زرتشتى بوده است ، به فرصت مناسب ديگر مىگذاريم .
هامش
( 1 ) . دهى است از دهستان قهاب ، بخش حومهء شهرستان اصفهان ، در 9 كيلومترى شمال شرقى آن . م
( 2 ) . شهرى در استان دهم ، مركز شهرستان اردستان . شهرى است قديمى ، و به قول مورخين اردشير اول ساسانى آتشكدهاى در آن بنا كرد . آن را زادگاه انوشيروان نيز مىدانند . م
( 3 ) . مافروخى اصفهانى كتاب خود را به زبان عربى نوشته ، و تأليف آن ظاهرا در دوران سلطنت ( 465 - 485 ه . ق ) ملكشاه سلجوقى صورت گرفته است . اين كتاب به وسيلهء حسين بن محمد ابن الرضا علوى در نيمهء اول قرن هشتم ، به دستور غياث الدين محمد ، وزير سلطان ( 717 - 736 ه . ق ) ابو سعيد بهادرخان و پسر خواجه رشيد الدين فصل اللّه ( 645 - 718 ه . ق ؛ وزير معروف ايلخانيان مغول ) به فارسى ترجمه شده است ( 729 يا 730 ه . ق ) . م