شاه قسمتى از فصل تابستان را در كاخ عشرتى كه در فاصلهى يك فرسخ و نيمى تهران بنا نهاده است به سر مىبرد .
اين كاخ كموبيش به سبك اروپايى ساخته شده است و چون در شيب تپهاى در مقابل شهر قرار دارد كاملا مشخص است . كاخ مزبور با باغهاى وسيع و زيبايش كه به صورت آمفى تآتر بنا شده است جلوهى خاصى دارد .
گرچه تهران به هيچوجه قابل مقايسه با اصفهان نيست با اين حال شاه اقامت در تهران را ترجيح مىدهد زيرا كمتر از اصفهان در معرض خطر شورش و هرجومرج است .
به طورى كه مىدانيم اصفهان قبل از جلوس وى غالبا صحنهى چنين وقايعى بوده است . علاوه بر اين تهران مركز حكومتى ايل قاجار است . فتحعلى شاه چنان علاقهاى به ايل خود دارد كه براى كاخى كه شرح آن گذشت نام تخت قاجار ( قصر قاجار ) را انتخاب كرده است .
اتاقهاى اين كاخ بسيار مجلل ولى نهچندان زيبا تزيين يافته ، تقسيمبندى آنها گرچه فوق العاده نيست ، ولى با كاخهاى ديگر شاه قابل مقايسه است . درهاى منبتكارى آن بسيار قابلتوجه است و جالبتر اينكه پشت و روى درها به يكسان منبتكارى شده است . اين اثر فوق العاده هنرمندانه بدون شك مورد تحسين ماهرترين كارگران اروپايى كه به اين نوع كارها مىپردازند ، قرار خواهد گرفت . ضمنا قطعات منبتكارى چنان پهلوى هم قرار گرفتهاند كه فاصلهى آنها غالبا از چشم كارشناسان و هنرمندان مخفى مىماند به طورى كه بارها اين شاهكارهاى هنرى را نقاشى تصور نمودهاند .
آنچه اقامت شاه را در اين كاخ دلپذيرتر مىكند ، نهرى است كه از بالاى كوهى كه كاخ در شيب آن بنا شده است ، سرازير مىشود . اين نهر به صورت آبشارهاى متعدد از ميان تمام محوطهى كاخ مىگذرد و در آخر ، استخر زيبايى در ميان باغ به وجود مىآورد كه منظرهى آن بسيار بديع است . با ايجاد جويبارهايى از آب اين استخر براى آبيارى گلها و گياههاى باغچهها استفاده مىشود .
سفر در ايران ( فارسى ) — صفحة 168
مساهمون: گاسپار دروويل
ص١٦٨