البغي و العدوان عقاب يخاف . . . ) اگر فرض كنيم كه كيفرى براى انجام كارهاى زشت تعيين نشده و تنها ترك آنها نيكو و پسنديده است ، باز ترك آنها سزاوار بود ؛ چه رسد به حالى كه كيفر انجام كار زشت ، سخت و سنگين شمرده شده است . امام در جاى ديگرى در اينباره مىفرمايد : « اگر خدا بر گناهان وعده عذاب نمىداد ، لازم بود براى سپاسگزارى از نعمتهايش نافرمانى نشود . » « 1 » ( فإنّكم خزّان الرّعيّة و وكلاء الأمّة و سفراء الأئمّة ) مأموران ماليات بايد سه ويژگى داشته باشند : اموال را براى هزينه كردن در راه خدمت به خلق گرد آورند ؛ نمايندگانى از سوى جامعه و مردم باشند ؛ نمايندگانى از سوى امامان باشند .
هريك از اين سه صفت خود به اخلاص و امانتدارى نياز دارد . اگر مأمور ماليات ، امانتدار نباشد اوضاع از اختيار حاكم خارج شده و فساد همه جا را فرامىگيرد .
( و لا تحشموا أحدا عن حاجته ) همه انسانها در زندگى دنيا نيازهايى دارند و براى رسيدن به هرنيازى ، راهحل مناسب آن وجود دارد . بنابراين اگر رفع نياز كسى تنها به دست شما بود ، آن را دريغ نكنيد . در حديثى درباره پيامبر آمده است : « به خدا سوگند كه وى در برآورده ساختن نيازهاى مؤمنان از خودشان كوشاتر بود . » « 2 » ( و لا تبيعنّ للنّاس في الخراج كسوة شتاء و لا صيف و لا دابّة يعتملون عليها ) ماليات از نيازهاى ضرورى انسان مانند غذا و پوشاك
هامش
( 1 ) . « لو لم يتوعّد اللّه على معصيته لكان يجب ألّا يعصى شكرا لنعمه » نهج البلاغه : حكمت 290 .
( 2 ) . « و اللّه لرسول اللّه صلى اللّه عليه و آله اسر به قضا حاجة المؤمن اذا وصلت اليه من صاحب الحاجة » الكافى :
2 / 195 ح 10 ؛ وسائل الشيعة : 16 / 359 ح 21758 ؛ بحار الانوار : 71 / 28 ح 399 ؛ شرح اصول كافى : 9 / 80 ح 10 .