واژهشناسى
يحرزها : او را حفظ مىكند .
السفراء : نمايندگان .
تحشموا : به خشم مىآوريد . در برخى نسخهها نيز « لا تحسموا » به معناى « منع نكنيد » آمده است .
يعتملون عليها : حيوانى كه چندين نفر از آن استفاده مىكنند .
الشوكة : نيرو .
ابلوا : انجام دهيد .
ساختار ادبى
مصلّ و لا معاهد : بدل از « الناس » است .
ان يدع : تأويل به مصدر مىرود و فاعل « ينبغى » قرار مىگيرد .
ان نشكره : تأويل به مصدر مىرود و مفعول « اصطنع » قرار مىگيرد .
شرح و تفسير
امام اين نامه را به گردآورندگان ماليات نوشته است . ( أمّا بعد فإنّ من لم يحذر ما هو صائر إليه لم يقدّم لنفسه ما يحرزها ) هركس پيش از انجام كارى به پيامدهايش توجه كند و در آنها تدبر و انديشه كند ، از آن كار سود برده و از زيانهايش دور خواهد ماند ؛ اما كسى كه بدون انديشه به كارى دست مىزند ، خود را به هلاكت و گرفتارى مىاندازد . ( و اعلموا أنّ ما كلّفتم به يسير و أنّ ثوابه كثير ) آبادانى دنيا و قدرتهاى اين جهان از راه مال و ثروت به دست مىآيد .
تلاشهاى گردآوردندگان ماليات - هرچند سخت و بسيار باشد - در مقايسه با خوشنودى و پاداش خداوند ، هيچ است . ( و لو لم يكن فيما نهى اللّه عنه من