الشكيمة : شدت سختى و گرفتارى .
ساختار ادبى
اشدّ : صفت براى « عبد » است .
اخو مذحج : بدل از « مالك » است .
شرح و تفسير
عبد اللّه بن سعد بن ابى سرح برادر رضاعى عثمان بود . او براى پيامبر ، وحى مىنوشت و گاهى سعى در تحريف گفتههاى پيامبر داشت . خداوند او را بنا به گفته طبرى در آيه زير رسوا ساخت : « و كيست ستمكارتر از آن كس كه بر خدا دروغ مىبندد يا مىگويد به من وحى شده ؛ درحالىكه چيزى به او وحى نشده باشد و آن كس كه مىگويد به زودى نظير آنچه را خدا نازل كرده است ، نازل مىكنم و كاش ستمكاران را در گردابهاى مرگ مىديدى كه فرشتگان [ به سوى آنان ] دستهايشان را گشودهاند [ و نهيب مىزنند ] جانهايتان را بيرون دهيد ؛ امروز به [ سزاى ] آنچه به ناحق بر خدا دروغ مىبستيد و در برابر آيات او تكبر مىكرديد ، به عذاب خواركننده كيفر مىيابيد . » « 1 » آنگاه وى مرتد گشته و به آيين شرك بازگشت تا آنكه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله در زمان فتح مكه ، فرمان كشتن وى و ابن اخطل « 2 » و مقيس
هامش
( 1 ) .وَ مَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرى عَلَى اللَّهِ كَذِباً أَوْ قالَ أُوحِيَ إِلَيَّ وَ لَمْ يُوحَ إِلَيْهِ شَيْءٌ وَ مَنْ قالَ سَأُنْزِلُ مِثْلَ ما أَنْزَلَ اللَّهُ وَ لَوْ تَرى إِذِ الظَّالِمُونَ فِي غَمَراتِ الْمَوْتِ وَ الْمَلائِكَةُ باسِطُوا أَيْدِيهِمْ أَخْرِجُوا أَنْفُسَكُمُ الْيَوْمَ تُجْزَوْنَ عَذابَ الْهُونِ بِما كُنْتُمْ تَقُولُونَ عَلَى اللَّهِ غَيْرَ الْحَقِّ وَ كُنْتُمْ عَنْ آياتِهِ تَسْتَكْبِرُونَانعام / 6 : 93 .
( 2 ) . وى عبد اللّه بن اخطل از تيره بنىتيم بن غالب است . او در آغاز مسلمان بود . پيامبر صلّى اللّه عليه و آله او را به همراه يكى از انصار براى انجام كارى فرستاد . وى در بين راه به آن مرد انصارى گفت كه غذايى