است . كسى كه مورد اعتماد واقع شده و اين مسئوليت به او واگذار شده است ، تمام پيامدها را خود متحمل مىشود و اگر در انجام وظيفه خويش كوتاهى كند ، مورد سرزنش قرار مىگيرد . ( و لا تروّ عن مسلما و لا تجتازّن عليه كارها . . . )
3 - مبلغى افزون بر حقوق تعيينشده ، نگيرد ؛ چرا كه تجاوز به حقوق مردم سركشى و دشمنى است .
4 - به مهمانى خانهاى نرود . چون همه مردم شرايط مهماندارى ندارند و يا نمىتوانند مهمان را رد كنند و عجز و ناتوانى خود را بيان كنند .
5 - انتقادپذير باشد و در سلام كردن و تمام گفتار و رفتارش خوشرو باشد . ( فإن قال قائل : لا ) اگر كسى گفت كه خداوند در اموال من حقى ندارد ( فلا تراجعه ) ديگر به او مراجعه مكن ! چرا كه زكات در اسلام همانند نماز و روزه يك عبادت است و بين خدا و بندگانش واسطهاى وجود ندارد و هيچ آفريدهاى حق ندارد به نام خدا صحبت كند و يا خود را در مورد امور عبادت خداوند و اخلاص به وى نماينده خداوند معرفى كند .
( و إن أنعم لك منعم فانطلق معه من غير أن تخيفه ، أو توعده ، أو تعسفه ) اگر صاحب مالى از وجود حقوق خدا در اموالش خبر داد ، همراه او نزد آن اموال برو ، و همانند يك برادر فروتن با او رفتار كن و به او تندى نكن و يا حتى مانند يك انسان همسان با او رفتار نكن ؛ چرا كه در گردآورى اين اموال ، تلاش و مبارزه بسيار كرده است . قابل ذكر است كه امام تنها براى جمعآورى مال به مأمور اخذ ماليات سفارش نمىكند ؛ بلكه به او سفارش مىكند كه با ارباب رجوع نرمخو نيز باشد و نيز امانتدار و درستكار باشد و اگر در خدمت
در سايه سار نهج البلاغه ( في ظلال نهج البلاغة ) ( فارسى ) — صفحة 133
مساهمون: محمد جواد مغنية
ص١٣٣