در اينجا دو مسأله قابل توجه است :
1 . آيا مدّعى اعسار بدون سوگند مدّعى يسار ، زندانى مىشود ؟
علّامه حلّى مىگويد : بايد مدّعى يسار سوگند بخورد . ديگران گفتهاند نيازى به سوگند نيست ، مديون زندانى مىشود تا يسار او ثابت شود . « 1 »
2 . آيا مديونى كه مدّعى اعسار است ، قبل از حبس مىتواند اعسار خود را با بيّنه ثابت كند يا بايد مدتى زندانى شود و سپس بيّنه معرفى كند ؟
از نظر اماميه ، اگر بيّنه معرفى شود لازم است فورا آن را پذيرفت . « 2 » از نظر ابو حنيفه ، مديون مفلس دو ماه و از نظر طحاوى ، يك ماه و - بنابر نقلى ، چهار ماه - زندانى مىشود و سپس بيّنهء او پذيرفته مىشود . « 3 »
3 . مديون معسر
اگر مال خود را در حرام صرف كرده باشد و همچنين اگر مخالف حق ( مسلمان غير دوازده امامى ) باشد ، زندانى مىشود .
اين ، نظر ابو صلاح حلبى است . وى مىگويد : اگر معسر ، مخالف حق باشد يا آنچه وام گرفته در راه حرام خرج كرده باشد ، حاكم شرع مىتواند او را زندانى كند . « 4 »
هامش
( 1 ) - قواعد الاحكام ، ج 2 ، ص 209 ؛ مستند الشيعة ، ج 17 ، ص 181 .
( 2 ) - الخلاف ، ج 3 ، ص 276 .
( 3 ) - الخلاف ، ج 3 ، ص 27 ؛ ر . ك : مفتاح الكرامة ، ج 10 ، ص 72 ؛ القضاء للشيخ الكنى ، ص 212 .
( 4 ) - الكافى فى الفقه ، ص 331 .