2 . ادّعاى اعسار مديون
رواياتى در اين مورد وجود دارد ، از جمله روايتى كه صدوق به سند خود نقل كرده است : « امير المؤمنين عليه السّلام چنين قضاوت كرد كه صاحب دين ( مديون ) زندانى مىشود ، وقتى معلوم شد مفلس و محتاج است آزاد مىشود تا دنبال كسب برود و مالى به دست آورد » . « 1 »
بسيارى از فقهاى متقدم و معاصر به اين حكم فتوا دادهاند ، مانند شيخ مفيد . « 2 » ابو صلاح حلبى نيز در چندجا از كتابش ، گفته است : اگر مديون ادّعاى اعسار كرد و طلبكار منكر اعسار شد و بيّنه در ميان نبود . . . اگر پس از حبس ثابت شد كه مديون ، معسر است آزاد مىگردد . « 3 » سلار بن عبد العزيز ، « 4 » طباطبايى ، « 5 » خوانسارى « 6 » و محقق عراقى « 7 » نيز قائل به اين حكم شدهاند .
از علماى اهل سنت ، ابن جلاب « 8 » و موصلى « 9 » همين رأى را دادند .
هامش
( 1 ) - الفقيه ، ج 3 ، ص 19 ؛ التهذيب ، ج 6 ، ص 232 .
( 2 ) - المقنعة ، ص 723 .
( 3 ) - الكافى فى الفقه ، ص 341 .
( 4 ) - المراسم العلوية ، ص 230 .
( 5 ) - رياض المسائل ، ج 15 ، ص 66 .
( 6 ) - جامع المدارك ، ج 6 ، ص 25 .
( 7 ) - شرح التبصرة ، ص 78 .
( 8 ) - التفريع ، ج 2 ، ص 247 .
( 9 ) - الاختيار ، ج 2 ، ص 89 ؛ موارد السجن ، ص 407 .