شهوت خود را تعديل نكند در پليديها فرو رود ، و هر كه سركشى كند بدون برهان و از روى عمد خود را گمراه كند .
و سهل انگارى بر چهار شعبه است : بر فريب ( خوردن برحمت حق سبحانه و غفلت از شيطان ) ، و آرزو ، و ترس و بيم ( از غير خدا ) و امروز و فردا كردن ، و اين براى آنست كه ترس و بيم ( از غير خدا ) راه حق را ببندد ، و امروز و فردا كردن موجب كوتاهى در عمل گردد تا ( آنگاه كه ) مرگ او برسد ، و اگر آرزو نباشد ( شخص ) به حساب خود برسد ، و اگر حساب كار خود را بداند از هراس و ترس بمرگ ناگهانى بميرد ، ( و فريب رحمت حق خوردن ) دست انسان را از عمل كوتاه كند .
مجلسى ( ره ) در شرح « حسب ما هو فيه . . . » گويد
: « حسب » بتحريك به معناى رسيدن به حساب و اندازه و شماره و آنچه در آنست از عمر و عمل و اين اشاره است بگفتار پيغمبر ( ص ) كه فرمود : به حساب خودتان برسيد پيش از آنكه به حساب شما برسند ، تا آنكه گويد : و حاصل اينكه اگر آرزو و غفلتى كه لازمه اوست در كار نبود به حساب عمر خود و آنچه از آن صرف كرده و گناهانى كه كسب كرده ميرسيد ، و ميانديشيد كه ممكن است به زودى مرگش فرا رسد و دست خالى از عمل و توشه بآخرت رود ، و در باره سختيهاى مرگ و هراسهاى پس از آن و دشواريهاى قيامت و كيفرهاى سختى كه در انتظار اوست انديشه و تفكر ميكرد ، حقش اين بود كه از ترس و دهشت فجأه كند و ناگهان بميرد چنانچه همام آنگاه كه اوصاف مؤمنين را شنيد ناگهان ( به روى زمين افتاد ) و جان داد ، و اين آرزو است كه انسان را از تمام اين افكار و انديشهها باز دارد ، و از اينجا روشن شود كه در مقدارى از آرزو و غفلت حكمت نظام نوع انسان و بقاء عالم نهفته است ولى زياده روى در آن موجب شقاوت - در آخرت گردد ، برگرديم بدنباله حديث كه امير المؤمنين عليه السلام فرمود : ) .
و خشمورزى بر چهار شعبه است ، بر كبر ، و فخر ( كردن بحسب و نسبت و غير اينها ) . و حميت ( يعنى ) نخوت و ) غيرت ، و تعصب ( كه هر دوى اينها دنبالهء كبر است ) ، پس هر كه كبر ورزد به حق پشت كند ، و هر كه فخر كند ( و بر خود بنازد ) نافرمانى كرده ( يا دروغ گفته و خلاف كرده ) و هر كه حميت كشد بگناهان اصرار ورزد ( و بواسطه حميت بنظائر فحاشى و آدمكشى و جنايات ديگر دچار گردد ) و هر كه تعصب او را فرا گيرد ستم كند ( يا از راه راست منحرف شود ) ، پس چه بد چيز است خشمورزى كه ميان پشت كردن به حق و نافرمانى و اصرار بر گناه و انحراف از راه راست قرار گرفته است . ( اين معنى بنا بر توضيحى است كه آخر حديث بيايد ) .