بخشندهء گناهان و پذيرندهء توبهء بندگان با ايمان و انتقامگيرنده است از مردم ظالم بىايمان .
پس توبه في نفسه واجب است از تمام كارهاى ناپسند و از واجباتى كه در آن اخلال و سستى شده باشد .
پس اگر توبه از حق اللَّه باشد مانند ترك نماز و روزه و حج و زكات و امثال ذلك : واجبست علاوه بپشيمانى و ندامت و عزم بر عدم ارتكاب آن معصيت ، به قدر امكان آنچه را ترك نموده قضا نمائى ، و اگر نميتوانى ( بواسطه ضعف و بيمارى ) بجا آورى بايد تصميم بجا آوردن آن را داشته باشى هر وقتى كه توانستى .
و اگر توبه از حق الناس باشد : واجبست آن را به صاحبش رد نمائى اگر زنده باشند ، و إلا بوارثين صاحب مال اگر آن مال بعينه موجود باشد و إلا باندازهء همان مال را بده ، و اگر وارث نداشته باشد براى او تصدق كن اگر مقدار آن را ميدانى و إلا بهر قدر كه گمان دارى صدقه بده و تأسف و ندامت بسيار داشته باش بر غصب نمودنت و تصميم داشته باش كه ديگر مرتكب اين گونه كارها نشوى ، و طلب عفو و استغفار نما از خداى تعالى چون تعدى بر امر او و رسول او و امر امام زمان خود نمودهاى و هر يك از خدا و رسول و أئمه حقى دارند كه با استغفار بر طرف مىشود .
و اگر توبه از ريختن آبروى ديگرانست يا اينكه كسى را فحش و دشنام دادهاى يا تهمت زده باشى و سخن چينى كرده باش ، واجبست آنها را راضى نمائى و تهمت زده را از اتهام بيرون آورى بهر نحوى كه مىشود .
و اگر توبه از حق بدنى باشد مانند اينكه كسى را عمدا كشته باشى يا عضوى از او شكسته و يا مجروح كرده باشى ، واجبست كه تمكين كنى
إرشاد القلوب (فارسى) — صفحة 106
مساهمون: الحسن بن محمد الديلمي
ص١٠٦