تا صاحب حق آن را قصاص نمايد كه تو را بكشد يا ديهء قتل را ادا نمائى ، و ديهء جراحت و شكستگى را ادا كنى اگر عضوى از اعضاء او را مجروح و شكسته نموده باشى .
و اگر توبه از زنا و شرب خمر و امثال ذلك باشد ، بايد نادم و پشيمان باشى از آن كردار ، و عزم به ترك عود به آنها كنى .
و توبه اين نيست كه بگوئى : أستغفر اللَّه ربى و أتوب إليه ، و ادا ننمائى حق خداوند و پيغمبر و ائمه عليهم السّلام را و نه حق الناس را ، بلكه اين استغفار سخريه و استهزاء بخويشتن است و گناهى بر گناهان افزودنست چنان كه يكى از بزرگان عبور نمود بر مردى كه ميگفت : استغفر اللَّه ربى و أتوب إليه ، و دشنام ميداد مردم را ، و باز استغفار ميكرد و دشنام ميداد و ناسزا ميگفت فرمود : اى مرد استغفار كن از اين استغفارت كه جز استهزاء بخودت فائدهء ديگرى ندارد .
و فرمود رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم اى گروه مردم بازگشت به خدا نمائيد و توبه كنيد پيش از آنى كه بميريد ، و كوشش كنيد باعمال خير و نيكو قبل از آنكه برسيد به نتيجهء كارهاى خود در قيامت و اصلاح نمائيد بين خود و خداوند را تا اينكه سعادت يابيد ، و زياد صدقه دهيد تا اينكه روزى شما زياد شود ، و امر بمعروف كنيد تا اينكه محفوظ بمانيد ، و نهى از منكر كنيد تا اينكه يارى كرده شويد ، اى گروه مردم عاقلترين شما كسى است كه هميشه به ياد مرگ باشد ، و بهترين شما كسى است كه خود را آماده مرگ نمايد ، همانا از علامت عقلست رو گردانى از دنيا و توجه داشتن بآخرت و زاد و توشه گرفتن براى ماندن در قبر و روز محشر .
و رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم هميشه ميگفت هنگام دعا أللهم اغفر لى كلّ
إرشاد القلوب (فارسى) — صفحة 107
مساهمون: الحسن بن محمد الديلمي
ص١٠٧