واحد تازهاى ساخت « 1 » ، كه ظاهرا توانست اعتماد مردم را جلب كند ، و حتى زمامداران مستقل گيلان نيز اين واحد را پذيرفتند . تا آن موقع متداول بود ، كه در هر كشورى سكههاى كشور همسايه اعتبار نداشت « 2 » . دينار جديد كه « دينار رابح » خوانده مىشد « 3 » ، مىبايست 14 ر 2 گرم وزن داشته باشد . دينار قديم و شش درهم عباسى ( وزن آن سه مثقال ) معادل يك دينار جديد بود . واحد سكههاى طلا يك مثقال بود « 4 » . سكههاى جديد مىبايست از فلز گرانبها ضرب شود ، و بر روى آن عباراتى به يكى از انواع خط مغولى ، كه به فرمان قوبيلاى متداول شده بود ، نقش مىگرديد « 5 » . چون اين خط در زندگى روزانه نتوانسته بود جاى خط ايغورى را بگيرد و به همين جهت نيز مردم ايران آن را نمىشناختند ، قلب اين نوع سكهها بسيار دشوار بود .
حق ضرب سكه به ضرابخانههاى رسمى اختصاص داشت « 6 » ، و غازان فرمان داده بود ، كه نحوهء كار اين ضرابخانهها را بررسى كنند « 7 » و آنها در مناطقى كه خود حق ضرب سكه داشتند ، استقرار يافته بود « 8 » .
غازان فرمان داد ، كه واحد مسكوكات و واحد مقياسات در سراسر قلمرو ايلخانان يكسان باشد « 9 » . با اينهمه سكههاى قديمى كاملا از بين نرفت ، و در كنار دينار و درهم جديد در جريان بود « 10 » . الجايتو علاوه بر آن دوباره فرمان ضرب سكههاى تازه را داد ، و در دوران ابو سعيد وزن درهم به 56 ر 3 گرم رسيد « 11 » ، و اين نشانهء آن است ، كه عيار آن در برابر سكههاى گذشته بسيار پائين آمده بود . به اين ترتيب در دوران زمامدارى
هامش
( 1 ) - وصاف / بمبئى 349 ص ب ، 386 ؛Pachymeres II 458( 2 ) - عمرى / كاترمر 297 .
( 3 ) - وصاف / بمبئى 349 ص ب ؛ حمد اللّه ج 2 : 32 ، حاشيهء 1 ؛Brit . Kat . V , IX( 4 ) - يك مثقال - 4 دينار رابح - 12 مثقال نقره .
( 5 ) -Brit . Kat . VI , L , S . 34؛Drouin 493؛ ولدى 4 ص ب ؛ ابن فوطى 498 .
( 6 ) - رشيد الدين / وين 309 چ تا 310 چ .
( 7 ) - وصاف / بمبئى 362 .
( 8 ) - رشيد الدين / وين 309 چ .
( 9 ) - رشيد الدين / وين 310 چ تا 311 چ ؛ خواندمير ج 3 : 60 ص ب ؛Hammer II 159 - 162 ; Ohsson IV 363 - 369( 10 ) - عمرى / كاترمر 244 .
( 11 ) - مفضل ج 3 : 95 . - ر ك : ولدى 12 .