بود . در هر مورد ايلخان و يا وزير ، متناسب با شخصيت خود ، در ادارهء امور دولت نفوذ مىيافتند . در دوران زمامدارى ارغون و گيخاتو - صرفنظر از زمان جوانى ابو سعيد - بيش از عهد تمام ايلخانان ديگر زمام امور به دست وزيران بود . ميرخواند « 1 » دربارهء بغا وزير ارغون مىگويد : « و فرمود تا چندان زر بر سر او ريختند كه در آنميان ناپديد شد و كليات و جزئيات امور مملكت را به حسن كفايت او واگذاشت » . در زمان وزارت سعد الدوله نيز امر به همين منوال بوده است . وصاف نيز از نفوذ فوق العادهء وزيران در دوران گيخاتو سخن مىگويد « 2 » . اينكه مورخين صراحتا از نفوذ وزيران در زمان اين دو ايلخان صحبت مىكنند ، نشانهء آن است ، كه وضع در مورد ساير ايلخانها طور ديگر بوده است ، همان نتيجهاى كه از ملاحظهء دقيق تاريخ نيز به دست مىآيد .
صورت اسامى وزيران ممالك
1263 - ؟ 1260 م : سيف الدين بيتكچى ( رشيد الدين / كاترمر ج 1 : 402 ؛ ميرخواند ج 5 : 81 ) .
661 تا 5 شعبان 683 ( مقتول ) : شمس الدين محمد جوينى وزير و صاحب ديوان ( رشيد الدين / كاترمر ج 1 : 402 ؛ ميرخواند ج 5 : 81 . - در دوران زمام - دارى اباقا نيز وزير بوده است : وصاف / هامر ج 1 : 108 ، 225 ؛ رشيد الدين / وين 214 چ . - مرگ او : وصاف / هامر ج 1 : 289 ص ب ؛ ميرخواند ج 5 : 103 ) .
از 1265 م : سونجاق نويان ، « نايب » جوينى ( بهخصوص براى رسيدگى به امور فارس ) ( وصاف / هامر ج 1 : 108 ؛ ميرخواند ج 5 : 98 ص ب - در سال 681 تأييد شده است : وصاف / هامر ج 1 : 225 ) .
هامش
( 1 ) - ميرخواند ج 5 : 105 ص ب .
( 2 ) - وصاف / بمبئى 262 ، 268 ؛ ميرخواند ج 5 : 110 .