توانست آرامش را در آن ناحيه تا حدى دوباره برقرار كند . دربارهء دستگاه كشورى ارغون اطلاعات دقيقى در دست نيست . منكو در آغاز فرمانروائيش اين منطقه و نيز كشورگشائى در مغرب را به برادرش هلاكو سپرد . به وجود آمدن فرمانروائى جديد ، تجديد - نظر كامل در دستگاه كشورى را ضرورى مىساخت .
عصر ايلخانان
وزير ممالك
گذشته از قوريلتاى كه از اشراف و صاحبمنصبان برجسته « 1 » تشكيل مىشد ، براى ادارهء دستگاه كشورى وزير ممالك به ايلخان كمك مىكرد . چون او نمايندهء فرمانروا بود ، عنوان « نايب » را براى خود به كار مىبرد « 2 » . گاهگاه در كنار او شخصيت ديگرى به چشم مىخورد ، كه همچنين بهعنوان « نايب » خوانده مىشود « 3 » ؛ در اين مورد ظاهرا او نيابت وزير ممالك را به عهده دارد . اما آشكارا رسم بر اين بوده است ، كه تنها يك تن در رأس تمام امور دستگاه كشورى مملكت قرار داشته باشد . انتصاب صاحبمنصبان جديد و تأييد آنان نيز يكى از وظايف وى بود . گاهگاه ادارهء امور مالى از وظايف وزير ممالك جدا مىگرديد « 4 » . وزير ممالك يا وزير اعظم چنانچه ادارهء امور مالى را به عهده داشت ، و نيز افراد ديگرى كه به ادارهء اين امور منصوب مىشدند ، عنوان « صاحب ديوان » را به كار مىبردند . از يكسو نبودن آثارى كه دربارهء قانون اصلى قلمرو ايلخانان نگاشته شده باشد ، و از سوى ديگر عدم يكنواختى در ادارهء امور عاليهء دولت متأسفانه اجازه نمىدهد ، كه بهنحوهء تقسيم وظائف در برجستهترين امور دولت بهطور روشن پى بريم .
هامش
( 1 ) -Vladimircov , Obsc . stroj 79 f .( 2 ) - از جمله جمال الدين دستگردانى ( وصاف / بمبئى 327 ) ؛ رشيد الدين ( ميرخواند ج 5 : 120 ، 143 ؛ وصاف / بمبئى 347 ) ؛ تاج الدين عليشاه ( كاشانى 82 چ ) .
( 3 ) - سونجاق نويان در سال 1265 م . در كنار جوينى به نيابت مىرسد : ميرخواند ج 5 : 98 ص ب ( مسئوليت ادارهء امور فارس مستقيما به عهدهء وى بود : وصاف / هامر ج 1 : 108 ) .
( 4 ) - ر ك : صورت اسامى وزراء و صاحبان ديوان .