نشان مىدهد ، كه تحول ايران حتى در اين دوران تا چه حد مورد علاقهء دربار دايدو بوده است . چينىها تا پايان سلطنت مغولان در ايران به خطا مدعى بودند ، كه ايلخان نماينده و نايب قاآن است .
القاب فرمانروايان
لقبى كه به نخستين فرمانرواى قلمرو مغولان تموچين در قوريلتاى سال 1206 - به روايت منابع به پيشنهاد مردى كه الهام الهى را پذيرفته بود « 1 » - داده شد ، يعنى چنگيز خان براى خود وى محفوظ ماند . در مشرق زمين اين لقب را به معنى « خان بزرگ » تلقى مىكردند « 2 » . پلپليو كلمهء چنگيز را مشتق از « دنگيز » دريا مىداند « 3 » ( همچون لقب تبتى دلائىلاما مساوى با كشيش اقيانوس ) ، اما اين لقب هنوز نيز كاملا توجيه نشده است .
براى جانشينانش عنوان قاآن كه در معنى برتر از خان است ، به كار رفت « 4 » .
در منابع به جاى نام اوكتاى فقط لقب او را به كار مىبردند « 5 » ، و اين لقب پس از اوكتاى نيز براى خانهاى بزرگ باقى ماند . شاهزادگان نسبى از دو نسل پس از چنگيز خان كلمهء « اوغل » ( پسر ) را به نام خود اضافه مىكردند « 6 » .
بر روى سكههاى فرمانروايان ايران نام خان بزرگ با كلمهء قاآن و اغلب قاآن - الاعظم ديده مىشود « 7 » . تا سال 694 ه . ق . اين عنوان بر روى سكهها نقش مىگرديد ، و اين نشانهء شناسائى فرمانروائى قاآن در ايران است . اما لقب فرمانروايان ايران
هامش
( 1 ) - ابو الفرج 395 ؛ ميرخواند / لانگله 204 - 201 ؛ ميرخواند ج 5 : 17 .
( 2 ) - رشيد الدين / برزينd11 ص ب ؛ ميرخواند ج 5 : 17 .
( 3 ) -Pelliot , Papes a 24؛ ر ك : رشيد الدين / برزينb212 .
( 4 ) - دربارهء اين عنوان ر ك : رشيد الدين / كاترمر ج 1 :
10 ، حاشيهء 10 .
( 5 ) - جوينى ج 1 : 147 ؛Bar Hebraeus 459. - همگان موظف بودند ، اين عنوان را به كار برند : ميرخواند / لانگله 219 ص ب .
( 6 ) - ابن بطوطه ج 3 : 39 ؛ رشيد الدين / بلوشه ج 2 : 189 ، حاشيهءe( 7 ) -Brit . Kat . VI , S . 7 ; Turk . Kat . III , S . 6 und 19