بهطوريكه آنها بيمار شوند ، همانطور كه قبلا دربارهء آن صحبت شد .
آداب تدفين
مغولان را در حالت چمباتمه و با هداياى فراوان به خاك مىسپردند . علاوه بر اين هدايا كاسهاى پر از گوشت و كوزهاى مملو از شير ماديان درون قبر قرار مىدادند . حتى بينوايان نيز مىكوشيدند ، تا مقدار كافى گوشت در قبر متوفى قرار دهند . ثروتمندان مىتوانستند طلا و نقره ، رداء و پارچههاى فراوان با مرده خاك كنند . آنگاه پوست اسب نرى را ، كه درون آن پر شده بود ، بر روى قبر قرار مىدادند .
بهطوريكه ژانپلانو كارپينى گزارش ميدهد ، جنازهء بزرگان مغول را غلامان به درون قبر بدرقه مىكردند ، و چنانچه اقبال با اين غلامان يار بود و آنان خفه نمىشدند ، مىتوانستند پس از تدفين سهگانهء ظاهرى جان خود را نجات دهند . جنازهء فرمانروايان را كنيزكان به درون گور بدرقه مىكردند « 1 » ، و اين يكى از حقوق خاص آنان بود .
در مورد هلاكو نيز به همين ترتيب عمل شده است « 2 » . اما شايد اين آخرين بار بود ، كه اين رسم در ايران مشاهده شد .
آنگاه بر مزار متوفى مجلس اطعام به مدت سه روز برپا بود ، كه در آن چند رأس اسب را قربانى مىكردند ، گوشت آن را مىخوردند ، و پس از اين جشن استخوان اسبها را به احترام متوفى مىسوزاندند « 3 » . همسران متوفى و حداقل بازماندگان فرمانروايان - هدايائى به رسم تسليت دريافت مىداشتند . سرقويتى بيكى در سال 1248 م . براى اغل - غايميش همسر كيوكبغتاقى ( سرانداز ) فرستاد « 4 » . مغولان به نشانهء عزادارى لباسهاى مخصوص مىپوشيدند « 5 » . همسران مرد متوفى مدت چهار هفته براى شوهر خود عزادارى
هامش
( 1 ) - وصاف / هامر ج 1 : 101 ؛ ميرخواند ج 5 : 82 ؛J . P . Carpini / Wyngaert 42 - 44 Ricoldus 117( 2 ) -Barthold in EI . II 353( 3 ) - جوينى ج 1 : 146 ؛Haenisch 34 f . ; Bar Hebraeus 458( 4 ) - جوينى ج 1 : 217 .
( 5 ) - ميرخواند ج 5 : 97 ( پس از مرگ اباقا ) ، 125 ( پس از مرگ غازان ) .